Ga naar inhoud
Digitale Encyclopedie van Mierlo
Zoek in de bestaande historische kennisbank zonder honderden dossiers tegelijk te laden. Elk resultaat opent op zijn vaste, canonieke MvM-adres.
Verkennen
Resultaten
Boerderijtypen in een agrarisch dorp Mierlo kende tot ver in de twintigste eeuw een groot aantal boerderijen. Veel bewaarde voorbeelden behoren tot het Brabantse langgeveltype, waarin wonen, stal en bedrijfsruimte onder één lang dak zijn samengebracht. Boerderijen stonden niet willekeurig verspreid. Hun ligging hing samen met oude akkers, beemden, zandwegen en gehuchten. Daardoor zijn zij […]
Boerderij en land als één economische eenheid Een historische hoeve bestond niet alleen uit een boerderijgebouw. Tot de hoeve konden ook akkers, weilanden, beemden, heidegebruik en andere rechten behoren. Grote hoeven waren daardoor economische eenheden die generaties lang een vaste plaats in het landschap konden behouden. De Heren van Mierlo bezaten verschillende grote hoeven die […]
Oude maten en gewichten in Mierlo Historische kern Oude rekeningen, cijnsregisters, pachtakten en handelsdocumenten gebruiken maten en gewichten die niet zonder meer naar moderne eenheden kunnen worden vertaald. Het Meertens Instituut registreert voor Mierlo historische maatgegevens. Voor lokaal onderzoek is dat essentieel: een “maat” voor oppervlakte, inhoud of gewicht kon regionaal verschillen en dezelfde term […]
Taal bewaart verdwenen werelden Oude dialectwoorden zijn vaak nauw verbonden met werkzaamheden en voorwerpen die uit het dagelijkse leven verdwenen. Landbouwgereedschap, textielwerk, onderdelen van een boerderij, voedselbereiding en lokale gebruiken hadden hun eigen woordenschat. Wanneer zo’n activiteit verdwijnt, verdwijnt vaak ook het woord uit actief gebruik. Daardoor kunnen woordenboeken en herinneringen informatie bewaren die in […]
Wegen zonder verharding Tot diep in de negentiende eeuw bestond het Mierlose wegennet grotendeels uit zandwegen. In 1876 telde de gemeente ongeveer vijftig kilometer aan straten, wegen en voetpaden. De gemeentelijke wegen waren toen nog onverhard; alleen delen van de provinciale route Geldrop-Mierlo-Helmond waren al met klinkers of grind verbeterd. Zandwegen waren sterk afhankelijk van […]
Van familie en liefdadigheid naar instelling Ouderen bleven vroeger meestal binnen familie of huishouden wonen. Wie arm, alleenstaand of hulpbehoevend was, kon echter afhankelijk worden van armenzorg of een gasthuis. Het Apostelhuis bood vanaf de zestiende eeuw een bijzondere vorm van georganiseerde opvang voor twaalf oude mannen. Toen het gebouw verviel, werden bewoners bij particulieren […]
Patentregisters van Mierlo Patentregisters vormen een bijzondere bron voor de economische geschiedenis van negentiende-eeuws Mierlo. Het patentsysteem werd in de Franse tijd ingevoerd en registreerde veel zelfstandige beroepsbeoefenaren en handelaren die voor hun bedrijf een patent nodig hadden. Daardoor kunnen de registers namen, beroepen en economische activiteiten zichtbaar maken die in algemene gemeentelijke overzichten nauwelijks […]
Katholieke vorming buiten schooltijd Een patronaat was bedoeld als georganiseerde ontmoetings- en vormingsplek voor katholieke jeugd, vooral jongens. Religieuze opvoeding, ontspanning en verenigingsactiviteiten kwamen er samen. Het Mierlose Patronaat werd in het begin van de twintigste eeuw gebouwd en kreeg een grote zaal met podium. Daardoor kon het naast jeugdwerk ook toneel, vergaderingen en andere […]
De uitbraak van 1636 Een van de bekendste vroege epidemieën in Mierlo is de pestuitbraak van 1636. Lokale bronnen plaatsen het begin van de uitbraak in het voorjaar in het gehucht Overakker. De ziekte kon in een gemeenschap met beperkte medische kennis en nauwe sociale contacten verwoestend uitpakken. Angst voor besmetting beïnvloedde handel, bezoek en […]
Pestuitbraak in Mierlo in 1636 De pest van 1636 behoort tot de zwaarste gedocumenteerde ziekteperioden in de vroege Mierlose geschiedenis. Henk Simons reconstrueerde het verloop aan de hand van begraafregisters van de Heilige Luciaparochie en vergeleek het patroon met Geldrop. Voor 1635 overleden volgens zijn telling gemiddeld één à twee inwoners per maand. Vanaf augustus […]
Grond en plantenmateriaal van heide en andere gronden Plaggen zijn dun afgestoken lagen vegetatie met een deel van de ondergrond. In het historische landbouwsysteem konden zij als strooisel in de stal worden gebruikt. Vermengd met dierlijke mest en ander organisch materiaal werden de plaggen later over akkers verspreid. Daarmee droegen zij bij aan de vorming […]
Kinderpokken in Mierlo Pokken vormden in de negentiende eeuw nog een reële bedreiging. Een goed gedocumenteerd Mierloos geval vond plaats in 1824, toen de veertienjarige Barbara Hartman ziek in Mierlo aankwam en natuurlijke pokken bleek te hebben. Zij overleed op 9 april. Er werden ook andere ziektegevallen vastgesteld. De burgemeester liet bij besmette woningen waarschuwingen […]
Postbezorging en postkantoor in Mierlo Lokale ontwikkeling van briefpost, loketten, postboden en adressen. Dit onderwerp krijgt een zelfstandig dossier omdat het een eigen plaats heeft in de geschiedenis van Mierlo en niet voldoende zichtbaar wordt wanneer het slechts als detail in een groter overzichtsartikel blijft staan. Historische kern Postvoorziening verbond Mierlo met regionale en landelijke […]
Mest opbouwen in een verdiepte stal De potstal was een stalsysteem waarbij mest zich ophoopte in een verdiept stalgedeelte. Strooisel, heideplaggen, bosstrooisel en zand konden worden toegevoegd, zodat een steeds dikker mestpakket ontstond. Wanneer de stal werd uitgereden, kwam dit materiaal op de akkers terecht. Door dit eeuwenlang te herhalen ontstonden rond oude dorpen dikke […]
1916: productie in Mierlo begint De mechanische weverij van De Haes werd in 1916 gebouwd en nog in hetzelfde jaar in bedrijf genomen. De fabriek maakte verschillende geweven textielproducten. De onderneming groeide, moderniseerde en werd onderdeel van grotere textielcombinaties. In de jaren zestig werd na samenwerking met Baekers en Elias de naam De Haes Holland […]
Provinciale monumentenlijst Mierlo 1992 Lokale historische bronnen noemen 1992 als moment waarop zestig Mierlose panden op een provinciale monumentenlijst zouden zijn opgenomen. De primaire provinciale documentatie laat echter een verwante maar andere bron zien: de Cultuurhistorische Inventarisatie Mierlo van het Monumenten Inventarisatie Project, gebaseerd op veldwerk in 1989/1990 en gepubliceerd in november 1990. Dit dossier […]
Gebeurtenissen die het dorp collectief raakten Een ramp onderscheidt zich van een gewoon ongeval doordat de gevolgen een grotere groep of het hele dorp raken. In de Mierlose geschiedenis zijn verschillende gebeurtenissen zo in het collectieve geheugen terechtgekomen. De grote Marktstraatbrand van 1921 verwoestte tientallen woningen en liet 29 gezinnen zonder huis achter. Tijdens de […]
Rattenplaag in Mierlo Rattenoverlast was in een agrarisch dorp niet alleen een hinderlijk verschijnsel maar kon voedselvoorraden, stallen, afvalplaatsen en volksgezondheid raken. Een lokale Koerierstudie verbindt een Mierlose rattenplaag met herinneringen aan gezondheid en dagelijks leven. Het dossier behandelt bestrijdingsmethoden en lokale reacties als historisch onderwerp, maar maakt onderscheid tussen aantoonbare gemeentelijke of krantenmeldingen en […]
Lokale rechtspraak vóór de moderne rechtbank In de heerlijkheid Mierlo werd rechtspraak lokaal georganiseerd binnen het Brabantse juridische bestel. De heer beschikte over heerlijke rechten, terwijl schout en schepenen een centrale rol speelden bij onderzoek, getuigenverhoor, vonnis en bestuur. De bevoegdheden konden zowel civiele conflicten als strafzaken omvatten. Voor ernstige misdrijven gold de hoge jurisdictie […]
Riolering in Mierlo Ontwikkeling van ondergrondse afvalwaterafvoer en veranderende hygiëne in het dorp. Dit onderwerp krijgt een zelfstandig dossier omdat het een eigen plaats heeft in de geschiedenis van Mierlo en niet voldoende zichtbaar wordt wanneer het slechts als detail in een groter overzichtsartikel blijft staan. Historische kern Riolering is minder zichtbaar dan wegen of […]
Een zware epidemie in 1779 De ‘rode loop’ was een ernstige vorm van dysenterie met bloederige diarree. In 1779 werd Mierlo hard getroffen. Pastoor Sebastianus van Kerckhoven hield een gedetailleerd verslag bij. Tussen 1 en 23 oktober overleden volgens die bron 68 inwoners aan de ziekte. Op 14 oktober telde de gemeentesecretaris 211 zieken. Beperkte […]
Broodgraan van de zandgronden Rogge was eeuwenlang een belangrijk graangewas op de Brabantse zandgronden. De plant stelt minder hoge eisen aan de bodem dan tarwe en paste daardoor goed bij het agrarische landschap rond Mierlo. Het graan werd vooral gebruikt voor brood en pap. Daarnaast konden stro en andere resten op het boerenbedrijf worden benut. […]
Graan voor de zandgrond Rogge was eeuwenlang een belangrijk gewas op de arme zandgronden van Zuidoost-Brabant. Het gewas kon beter met voedselarme bodem en winterse omstandigheden omgaan dan veel andere graansoorten. Voor Mierlo past rogge in het traditionele landbouwsysteem rond oude akkers en gemengde bedrijven. Het graan leverde meel voor voeding en veel stro voor […]
Ruilverkaveling in Mierlo De ruilverkaveling van Mierlo behoort tot de ingrijpendste veranderingen van het agrarische landschap in de twintigste eeuw. Het BHIC ontsluit archiefmateriaal van de plaatselijke commissie over de periode 1935–1977. Ruilverkaveling was bedoeld om versnipperde landbouwgronden doelmatiger te ordenen, maar had gevolgen die veel verder gingen dan eigendomsgrenzen alleen. Wegen, sloten, perceelsvormen en […]
