Digitale Encyclopedie van Mierlo

Verhalen, plekken en mensen van Mierlo — met elkaar verbonden.

Zoek in de bestaande historische kennisbank zonder honderden dossiers tegelijk te laden. Elk resultaat opent op zijn vaste, canonieke MvM-adres.

Verkennen

Collecties

Bekijk de 18 hoofdthema’s
Encyclopedie 529 Personen 95 Locaties 72 Gebouwen 61 Gebeurtenissen 51 Verenigingen 50 Bedrijven 17 Beeldbank 133 Bronnen 740

Resultaten

Zoeken naar “Oude woorden”

484 dossiers
Encyclopedie-artikel

Ondernemen in historisch Mierlo

Boer, ambachtsman, winkelier en fabrikant Ondernemen in Mierlo bestond eeuwenlang uit kleinschalige bedrijvigheid die direct verbonden was met het dagelijks dorpsleven. Boeren verkochten producten, ambachtslieden maakten en repareerden goederen en herbergen, winkels en handelaren bedienden inwoners en reizigers. In de negentiende eeuw vormde thuisweven een belangrijke aanvulling op het landbouwinkomen. Rond 1900 begon daarnaast fabrieksmatige […]

Encyclopedie-artikel

Ondernemers en verenigingsleven

Lokale economie en dorpsleven versterken elkaar Ondernemers spelen in Mierlo niet alleen een economische rol. Winkels, horeca en bedrijven sponsoren sportclubs, evenementen, carnaval en andere verenigingen, terwijl druk bezochte activiteiten op hun beurt klanten en bezoekers naar het dorp trekken. Historisch waren caféhouders en winkeliers vaak direct bij verenigingen betrokken. Advertenties in clubbladen en Rond […]

Encyclopedie-artikel

Onderwijs in Mierlo-Hout

Eigen school vanaf 1873 Kinderen uit Mierlo-Hout gingen lange tijd naar de school in Mierlo-Dorp. In de negentiende eeuw werd de afstand en groei van ’t Hout steeds problematischer. In 1873 kreeg Mierlo-Hout een eigen school. Voor meisjes volgde in 1889 een belangrijke uitbreiding toen de Zusters van Liefde van Schijndel zich in het Sint-Alphonsusklooster […]

Encyclopedie-artikel

Onderwijs vóór 1800

Een kleine dorpsschool Voor 1800 was het onderwijs in Mierlo kleinschalig en sterk verbonden met kerk en plaatselijke bestuurders. Kinderen van verschillende leeftijden konden tegelijk in één ruimte les krijgen. Lezen, schrijven en rekenen vormden de belangrijkste vaardigheden. Niet ieder kind volgde even regelmatig onderwijs; ouders betaalden schoolgeld en kinderen waren ook thuis of op […]

Encyclopedie-artikel

Onderwijsarchieven van Mierlo

Onderwijsarchieven van Mierlo De geschiedenis van onderwijs in Mierlo is over verschillende archieven verspreid. Schoolgebouwen, onderwijsorganisaties en religieuze congregaties lieten ieder andere soorten dossiers na. Een gerichte bronnenkaart voorkomt dat alleen jubileumverhalen of herinneringen worden gebruikt. Wat de bronnen vastleggen De bronlaag bevat een concrete inventariseenheid over een lagere school in Mierlo, bouwbescheiden uit 1932–1965 […]

Encyclopedie-artikel

Onopgeloste historische vragen

Geschiedenis bevat ook onzekerheid Niet iedere vraag over Mierlo kan met de huidige bronnen definitief worden beantwoord. Soms ontbreken originele documenten, spreken transcripties elkaar tegen of is een latere traditie veel stelliger geworden dan het beschikbare bewijs toestaat. Voorbeelden zijn de precieze vroegste genealogie van de Heren van Mierlo, de exacte bouwfase van het oudste […]

Encyclopedie-artikel

Ontginning van woeste gronden rond Mierlo

Ontginning van woeste gronden rond Mierlo De term “woeste gronden” werd historisch gebruikt voor heide, zandige en andere niet-intensief ontgonnen terreinen. Rond Mierlo maakten zulke gebieden lange tijd deel uit van een landbouwsysteem waarin heide, plaggen, begrazing en akkers met elkaar samenhingen. In de negentiende en twintigste eeuw veranderde dat landschap sterk. Wat de bronnen […]

Encyclopedie-artikel

Ontstaan georganiseerde sport

De eerste clubs in de twintigste eeuw De opkomst van georganiseerde sport in Mierlo valt vooral in de eerste decennia van de twintigste eeuw. Een gemeentelijk stuk uit december 1919 noemt al een voetbalclub M.V.C. die subsidie vroeg. Vanuit het katholieke Patronaat ontstond daarnaast P.V.C., de Patronaats Voetbal Club. De huidige voetbalvereniging werd op 23 […]

Encyclopedie-artikel

Ontstaan van de gemeente Mierlo

Van heerlijkheid naar moderne gemeente Mierlo kende al eeuwen vóór de moderne gemeentelijke organisatie een eigen lokale bestuursstructuur. In de tijd van de heerlijkheid speelden de heer, schepenen en andere plaatselijke functionarissen een rol in bestuur en rechtspraak. De moderne gemeente Mierlo ontstond in de bestuurlijke hervormingen van de Franse en vroeg-Nederlandse periode. Het Centraal […]

Encyclopedie-artikel

Ontwikkeling van Bethanië

Van Apostelhuisfonds naar georganiseerd zorgcomplex De geschiedenis van Bethanië begint niet in 1932. De financiële en sociale lijn loopt terug naar de zestiende-eeuwse fundatie van Willem van Enckevoirt. In 1874 kwamen klooster, school en ruimte voor oude mannen in één complex tegenover de pastorie. In 1909 kon een aangrenzend huis worden gekocht; na verbouwing kreeg […]

Encyclopedie-artikel

Oogsten

Het drukste moment van het landbouwjaar Oogsten was afhankelijk van het gewas. Graan moest worden gemaaid en gedorst, aardappelen gerooid en fruit geplukt. Bij kwetsbare producten bepaalde het weer hoe snel gewerkt moest worden. In Mierlo was veel oogstwerk nog lang handwerk. De twintigste-eeuwse groentecontractteelt kon juist profiteren van grote gezinnen: lokale bronbeschrijvingen benadrukken dat […]

Encyclopedie-artikel

Oorlogsinterviews met inwoners van Mierlo uit 1994

Oorlogsinterviews met inwoners van Mierlo uit 1994 In 1994 zijn herinneringen van inwoners aan de oorlogsjaren in een archiefcollectie vastgelegd. Zulke interviews zijn onmisbaar voor ervaringen die nauwelijks in officiële dossiers voorkomen: angst, evacuatie, dagelijkse improvisatie, indrukken van militairen en de manier waarop gebeurtenissen tientallen jaren later werden herinnerd. Wat de bronnen vastleggen Het Regionaal […]

Encyclopedie-artikel

Oorlogsslachtoffers uit Mierlo

Meer dan één soort slachtoffer De oorlogsslachtoffers uit de toenmalige gemeente Mierlo vormen geen enkele homogene groep. Burgers kwamen om door bombardementen, beschietingen en andere oorlogshandelingen. Militairen sneuvelden elders en inwoners konden slachtoffer worden van vervolging, gevangenschap of andere gevolgen van de oorlog. Mierlo-Hout kreeg door zijn strategische ligging bijzonder veel oorlogsgeweld te verwerken. In […]

Encyclopedie-artikel

Openbare vernedering en verbanning

Straffen moesten ook zichtbaar zijn In vroegere rechtssystemen had straf niet alleen als doel een veroordeelde te treffen. Openbaarheid kon ook dienen om de gemeenschap te waarschuwen en de eer of sociale positie van de veroordeelde aan te tasten. Daarom kwamen schandstraffen, publieke bekendmakingen en andere vormen van vernedering voor. Verbanning verwijderde een persoon tijdelijk […]

Encyclopedie-artikel

Opgroeien in modern Mierlo

School, sport en vrije tijd Opgroeien in het huidige Mierlo verschilt sterk van de situatie waarin kinderen zomers van school wegbleven om op het land te werken. Onderwijs beslaat een veel groter deel van de jeugd en wordt aangevuld met kinderopvang, sport, muziek, cultuur en verenigingsactiviteiten. Ook de schoolomgeving verandert. Kindcentra combineren steeds vaker onderwijs […]

Encyclopedie-artikel

Opkomst van de auto

Wegennet krijgt een nieuwe gebruiker De opkomst van de motorauto veranderde Mierlo in de twintigste eeuw sterk. Wegen die oorspronkelijk voor voetgangers, karren en fietsen waren aangelegd, moesten geschikt worden gemaakt voor sneller en zwaarder verkeer. De provinciale verbindingen richting Geldrop en Helmond kregen daardoor steeds meer betekenis. Bruggen werden vervangen, wegen verbreed en verhard […]

Encyclopedie-artikel

Oprichting van Heemkundekring Myerle in 1984

Oprichting van Heemkundekring Myerle in 1984 De officiële oprichting van Heemkundekring Myerle op 7 juni 1984 markeert een omslag in de manier waarop de geschiedenis van Mierlo georganiseerd werd onderzocht, verzameld en gepubliceerd. Voor die tijd bestond uiteraard al historische belangstelling, maar vanaf 1984 kreeg het vrijwilligerswerk een blijvende verenigingsstructuur. Aanloop in het voorjaar Een […]

Encyclopedie-artikel

Oranjefeest in Mierlo in 1937

Oranjefeest in Mierlo in 1937 Historische kern Een afzonderlijk lokaal artikel beschrijft het Oranjefeest dat in 1937 in Mierlo werd gehouden. Het dossier plaatst zo’n feest in de context van het interbellum, lokale verenigingen, scholen, muziek, vlagvertoon en gemeentelijke organisatie. Programmaonderdelen worden alleen exact opgesomd wanneer het oorspronkelijke programma of krantverslag is gecontroleerd. Plaats in […]

Encyclopedie-artikel

Oude boerderijen

Boerderijtypen in een agrarisch dorp Mierlo kende tot ver in de twintigste eeuw een groot aantal boerderijen. Veel bewaarde voorbeelden behoren tot het Brabantse langgeveltype, waarin wonen, stal en bedrijfsruimte onder één lang dak zijn samengebracht. Boerderijen stonden niet willekeurig verspreid. Hun ligging hing samen met oude akkers, beemden, zandwegen en gehuchten. Daardoor zijn zij […]

Encyclopedie-artikel

Oude cafés en herbergen

Ontmoetingsplaatsen vóór het gemeenschapshuis Cafés en herbergen waren vroeger belangrijke sociale knooppunten. Ze boden eten en drinken, maar functioneerden ook als vergaderplaats voor verenigingen, plek voor handel en soms als locatie voor feesten, veilingen of openbare bijeenkomsten. In oude kranten en foto’s van Mierlo verschijnen uiteenlopende horecagelegenheden langs doorgaande straten en bij dorpsfuncties. Namen en […]

Encyclopedie-artikel

Oude films

Bewegend Mierlo uit de twintigste eeuw Historische film is een uitzonderlijke bron omdat niet alleen gebouwen maar ook beweging, gedrag en gebeurtenissen zichtbaar blijven. Een belangrijk deel van het Mierlose filmmateriaal is gemaakt door huisarts dr. Emiel Kerssemakers, die van 1934 tot 1974 in Mierlo werkte en veel dorpsactiviteiten met een filmcamera vastlegde. Heemkundekring Myerle […]

Encyclopedie-artikel

Oude foto’s

Een visueel geheugen van het dorp Oude foto’s tonen details die geschreven bronnen vaak niet vermelden: gevels, kleding, wegdek, winkelreclame, bomen, voertuigen en de manier waarop inwoners openbare ruimte gebruikten. Heemkundekring Myerle beheert een omvangrijke beeldbank met foto’s van personen, gebouwen, verenigingen en gebeurtenissen uit Mierlo en het historische werkgebied. Een foto is niet vanzelf […]

Encyclopedie-artikel

Oude hoeven

Boerderij en land als één economische eenheid Een historische hoeve bestond niet alleen uit een boerderijgebouw. Tot de hoeve konden ook akkers, weilanden, beemden, heidegebruik en andere rechten behoren. Grote hoeven waren daardoor economische eenheden die generaties lang een vaste plaats in het landschap konden behouden. De Heren van Mierlo bezaten verschillende grote hoeven die […]

Encyclopedie-artikel

Oude maten en gewichten in Mierlo

Oude maten en gewichten in Mierlo Historische kern Oude rekeningen, cijnsregisters, pachtakten en handelsdocumenten gebruiken maten en gewichten die niet zonder meer naar moderne eenheden kunnen worden vertaald. Het Meertens Instituut registreert voor Mierlo historische maatgegevens. Voor lokaal onderzoek is dat essentieel: een “maat” voor oppervlakte, inhoud of gewicht kon regionaal verschillen en dezelfde term […]