Ga naar inhoud
Digitale Encyclopedie van Mierlo
Zoek in de bestaande historische kennisbank zonder honderden dossiers tegelijk te laden. Elk resultaat opent op zijn vaste, canonieke MvM-adres.
Verkennen
Resultaten
Geen strak gepland centrum De historische kern van Mierlo is in de loop van eeuwen gegroeid. De omgeving van de Luciakerk, Dorpsstraat, Heuvel, Marktstraat en oude verbindingswegen vormde geen vooraf ontworpen centrum, maar een netwerk van kerk, boerderijen, woningen, bestuurlijke gebouwen en kleine bedrijven. De cultuurhistorische inventarisatie wijst de omgeving van Zaagstelling, Heuvel en Dorpsstraat […]
Mierlo tussen regionale routes Mierlo lag eeuwenlang op landroutes tussen plaatsen als Geldrop, Helmond, Asten, Stiphout en Nuenen. Het wegennet bestond uit een combinatie van lokale zandwegen en enkele routes met een bredere regionale functie. In de negentiende eeuw werd die infrastructuur stapsgewijs verbeterd. Een route maakte deel uit van de verbinding Eindhoven-Geldrop-Mierlo-Asten-Venlo. In 1856–1857 […]
Lang afhankelijk van artsen buiten het dorp Professionele medische zorg kwam in Mierlo relatief laat structureel op gang. Inwoners deden onder meer een beroep op artsen uit Helmond en Geldrop. In de negentiende eeuw organiseerde de gemeente een armenpraktijk. Plattelandsheelmeester Jacobus van Hout verzorgde samen met vroedvrouw Maria Anna van Stekelenborg onvermogende patiënten. Na zijn […]
Vrije tijd wordt georganiseerd In de twintigste eeuw kregen Mierlose kinderen en jongeren steeds meer georganiseerde activiteiten buiten school. Kerkelijke jeugdgroepen, sportclubs, scoutingachtige verbanden, vakantiewerk en later jongerencentra vormden een breed netwerk. Een opvallend voorbeeld is Stichting Jeugdbelangen. De lokale bron beschrijft deze organisatie als overkoepeling voor 21 verenigingen. Het Karrewiel en Poervoe In 1975 […]
Van openbare school naar katholieke jongensschool Het schoolgebouw aan de Dorpsstraat werd in 1899 als openbare school in gebruik genomen. In 1927 droeg de gemeente het op verzoek van het kerkbestuur over aan de parochie. Vanaf dat moment heette de school de R.K. bijzondere jongensschool Sint Johannes, kortweg Johannesschool. Niet-katholieke onderwijzers verloren bij die overgang […]
Van gemengde dorpsschool naar aparte jongensschool De oudste Mierlose dorpsschool was niet formeel uitsluitend voor jongens, maar jongens maakten historisch vaker gebruik van onderwijs dan meisjes. Na de opening van de katholieke meisjesschool in 1874 bleven aan de openbare school aan de Dorpsstraat vrijwel alleen jongens over. In 1927 werd deze school officieel de katholieke […]
Een fijnmazig netwerk Naast de grotere zandwegen kende Mierlo een dicht netwerk van karrensporen en voetpaden. Karrensporen verbonden boerderijen met akkers, heide, hooilanden en naburige dorpen. Smallere voetpaden boden wandelaars vaak een directere route. Op historische kaarten is te zien dat het wegennet veel minder strak was dan tegenwoordig. Routes konden langs perceelsgrenzen lopen, splitsen […]
Geloof als onderdeel van de schooldag Katholiek onderwijs kreeg in Mierlo vanaf de tweede helft van de negentiende eeuw een steeds grotere plaats. De Franciscanessen begonnen in 1874 met onderwijs voor meisjes en kleuters; later kwam ook de jongensschool onder het kerkbestuur. Het kerkbestuur was tevens schoolbestuur. Catechismus, misbezoek en godsdienstonderwijs stonden naast lezen, schrijven, […]
Kerkelijke broederschappen in Mierlo Kerkelijke broederschappen in Mierlo is als zelfstandig dossier opgenomen omdat het een herkenbaar onderdeel vormt van de sociale, religieuze, economische of landschappelijke geschiedenis van Mierlo. In oudere overzichtsartikelen kwamen onderdelen van dit onderwerp soms al zijdelings voor, maar daardoor bleven bronprovenance, ontwikkeling in de tijd en de lokale betekenis verspreid. Dit […]
Zorg als religieuze opdracht De katholieke kerk speelde eeuwenlang een grote rol bij armen- en ouderenzorg. Liefdadigheid werd gezien als christelijke plicht en kreeg vorm via fondsen, collectes, parochiële verenigingen en religieuze congregaties. Het Apostelhuis was een vroeg Mierloos voorbeeld. In de negentiende eeuw kwamen daar de Franciscanessen bij, die onderwijs, armenzorg en verzorging van […]
Kerkmeesters van Mierlo Kerkmeesters van Mierlo krijgt een zelfstandig dossier omdat dit onderwerp een eigen, herkenbare plaats inneemt in de geschiedenis van Mierlo en onvoldoende zichtbaar wordt wanneer het alleen als detail in een groter overzichtsartikel staat. De afbakening is bewust smal gehouden: dit dossier behandelt de lokale functie, ontwikkeling en betekenis van het onderwerp, […]
Kortste route naar de parochiekerk Kerkpaden waren voetpaden die bewoners van buurtschappen en verspreide boerderijen gebruikten om naar de kerk te gaan. Zij liepen vaak zo rechtstreeks mogelijk door akkers en weilanden en volgden niet altijd de bredere karroutes. De kadastrale kaart van Mierlo uit 1832 laat verschillende wegen met de naam Kerkweg zien. Daarbij […]
Route naar de kerk De Kerkstraat maakt deel uit van de oude route naar de historische kerkplaats van Mierlo. Op negentiende-eeuwse kaarten zijn meerdere ‘Kerkwegen’ herkenbaar die vanuit verschillende delen van het dorp naar de parochiekerk liepen. De straat kreeg in 1876 een bijzondere positie in de verkeersgeschiedenis van het dorp. Heemkundig onderzoek beschrijft de […]
Opgroeien tussen gezin, werk en school Het dagelijks leven van kinderen in historisch Mierlo verschilde sterk van dat van nu. Het gezin was tegelijk woon-, werk- en opvoedingsgemeenschap. Kinderen hielpen thuis, op het land, in de winkel of in het ambacht van hun ouders. Dat werk had direct invloed op het schoolbezoek. In het gemeentelijke […]
Kinderpokkenuitbraak in Mierlo in 1824 In het voorjaar van 1824 kreeg Mierlo te maken met kinderpokken nadat een rondreizend gezin in het dorp was aangekomen. De uitbraak is goed bruikbaar om te laten zien hoe een negentiende-eeuws gemeentebestuur omging met melding, isolerende waarschuwingen en de nog jonge praktijk van vaccinatie. Wat de bronnen laten zien […]
Klassenfoto’s van Mierlo als historische bron Klassenfoto’s zijn meer dan nostalgische afbeeldingen. Wanneer school, klas, jaar en personen betrouwbaar zijn geïdentificeerd, kunnen ze onderwijsgebouwen, kleding, groepsgrootte, leerkrachten en generaties dorpsbewoners zichtbaar maken. Tegelijk zijn ze selectieve momentopnamen: afwezigheid op een foto betekent niet noodzakelijk afwezigheid op school, en namen die later uit herinnering zijn toegevoegd […]
Kloosterarchieven over Mierlo Religieuze congregaties speelden een grote rol in zorg en onderwijs, maar hun eigen archieven bevinden zich niet altijd in het gemeentearchief. Voor Mierlo zijn vooral de archieven van de Franciscanessen en de Broeders van de Christelijke Scholen belangrijke onderzoeksingangen. Wat de bronnen vastleggen Het Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven beheert archieven van de Franciscanessen […]
Lijkwegen en kerkpaden in Mierlo Lijkwegen en kerkpaden in Mierlo krijgt een zelfstandig dossier omdat dit onderwerp een eigen, herkenbare plaats inneemt in de geschiedenis van Mierlo en onvoldoende zichtbaar wordt wanneer het alleen als detail in een groter overzichtsartikel staat. De afbakening is bewust smal gehouden: dit dossier behandelt de lokale functie, ontwikkeling en […]
Meisjesschool vanaf 1874 De Luciaschool begon in 1874 als katholieke meisjesschool. Zij lag aanvankelijk tegenover de pastorie, ongeveer op de plaats waar later Huize Bethanië kwam. De Franciscanessen verzorgden het onderwijs. Naast de meisjesschool richtten zij in 1877 een gemengde kleuterschool op. Nieuwbouw en uitbreiding Na de Onderwijswet van 1920 werd subsidie verkregen voor nieuwbouw. […]
Medische armenzorg in Mierlo rond 1840 Rond 1840 werd de gebrekkige medische hulp aan arme inwoners van Mierlo onderwerp van provinciale kritiek. De reactie van het gemeentebestuur laat zien hoe gezondheidszorg vóór ziekenfondsen en moderne huisartsenzorg lokaal werd georganiseerd via betaalde armenpraktijken. Wat de bronnen laten zien De Myerlese Koerier beschrijft dat de Provinciale Commissie […]
Minder schoolbezoek in de negentiende eeuw Meisjes hadden formeel toegang tot de openbare school, maar bezochten die in de negentiende eeuw minder vaak dan jongens. De komst van aparte meisjesscholen veranderde dat. In Mierlo-Dorp opende in 1874 de Luciaschool en in Mierlo-Hout kwam in 1889 meisjesonderwijs van de Zusters van Liefde. De lokale leerlingcijfers laten […]
Memento Mori Mierlo 1906–1986 Op de Luciabegraafplaats bevindt zich het gedachtenismonument Memento Mori Mierlo 1906–1986. Het monument ontstond nadat begin eenentwintigste eeuw een deel van de begraafplaats was gesaneerd. Stoffelijke resten uit geruimde graven werden samengebracht in een verzamelgraf. Daarmee kreeg een praktisch proces van ruiming een expliciete herinneringsplek, zodat de verdwenen graven niet volledig […]
Mierlo in 1888: bestuur, bevolking en voorzieningen brengt het gemeentelijke jaarverslag van 1888 samen tot een momentopname van het dorp. Het jaarverslag behandelt bevolking, bestuur, financiën, eigendommen, gezondheid, politie, onderwijs en landbouw. Bevolking en verkiezingen Op 1 januari 1888 telde Mierlo volgens de uitgewerkte bron 2602 inwoners. Geboorte en vestiging voegden in de loop van […]
Mierlo volgens A.C. Brock rond 1825 Een waardevolle vroege negentiende-eeuwse beschrijving van Mierlo is te vinden in de Beschrijving der Meijerij van Adriaan Cornelis Brock. Het handschrift ontstond in de jaren rond 1825. Brock, die van 1775 tot 1834 leefde en koster in Sint-Oedenrode was, beschreef plaatsen in de Meierij vanuit de kennis en geschiedopvattingen […]
