Ga naar inhoud
Digitale Encyclopedie van Mierlo
Zoek in de bestaande historische kennisbank zonder honderden dossiers tegelijk te laden. Elk resultaat opent op zijn vaste, canonieke MvM-adres.
Verkennen
Resultaten
Ontginning van woeste gronden rond Mierlo De term “woeste gronden” werd historisch gebruikt voor heide, zandige en andere niet-intensief ontgonnen terreinen. Rond Mierlo maakten zulke gebieden lange tijd deel uit van een landbouwsysteem waarin heide, plaggen, begrazing en akkers met elkaar samenhingen. In de negentiende en twintigste eeuw veranderde dat landschap sterk. Wat de bronnen […]
Het drukste moment van het landbouwjaar Oogsten was afhankelijk van het gewas. Graan moest worden gemaaid en gedorst, aardappelen gerooid en fruit geplukt. Bij kwetsbare producten bepaalde het weer hoe snel gewerkt moest worden. In Mierlo was veel oogstwerk nog lang handwerk. De twintigste-eeuwse groentecontractteelt kon juist profiteren van grote gezinnen: lokale bronbeschrijvingen benadrukken dat […]
Mechanisering verandert het werk In de negentiende eeuw veranderde de textielproductie in Zuidoost-Brabant ingrijpend. Mechanische aandrijving en grotere productie-eenheden maakten het mogelijk om meer doek met minder verspreide handarbeid te vervaardigen. Geldrop industrialiseerde eerder en sterker. Voor veel Mierlose thuiswevers betekende dat dat hun traditionele positie verzwakte. Sommigen gingen als loonarbeider in fabrieken werken, terwijl […]
Grond en plantenmateriaal van heide en andere gronden Plaggen zijn dun afgestoken lagen vegetatie met een deel van de ondergrond. In het historische landbouwsysteem konden zij als strooisel in de stal worden gebruikt. Vermengd met dierlijke mest en ander organisch materiaal werden de plaggen later over akkers verspreid. Daarmee droegen zij bij aan de vorming […]
Mest opbouwen in een verdiepte stal De potstal was een stalsysteem waarbij mest zich ophoopte in een verdiept stalgedeelte. Strooisel, heideplaggen, bosstrooisel en zand konden worden toegevoegd, zodat een steeds dikker mestpakket ontstond. Wanneer de stal werd uitgereden, kwam dit materiaal op de akkers terecht. Door dit eeuwenlang te herhalen ontstonden rond oude dorpen dikke […]
Rattenplaag in Mierlo Rattenoverlast was in een agrarisch dorp niet alleen een hinderlijk verschijnsel maar kon voedselvoorraden, stallen, afvalplaatsen en volksgezondheid raken. Een lokale Koerierstudie verbindt een Mierlose rattenplaag met herinneringen aan gezondheid en dagelijks leven. Het dossier behandelt bestrijdingsmethoden en lokale reacties als historisch onderwerp, maar maakt onderscheid tussen aantoonbare gemeentelijke of krantenmeldingen en […]
Broodgraan van de zandgronden Rogge was eeuwenlang een belangrijk graangewas op de Brabantse zandgronden. De plant stelt minder hoge eisen aan de bodem dan tarwe en paste daardoor goed bij het agrarische landschap rond Mierlo. Het graan werd vooral gebruikt voor brood en pap. Daarnaast konden stro en andere resten op het boerenbedrijf worden benut. […]
Graan voor de zandgrond Rogge was eeuwenlang een belangrijk gewas op de arme zandgronden van Zuidoost-Brabant. Het gewas kon beter met voedselarme bodem en winterse omstandigheden omgaan dan veel andere graansoorten. Voor Mierlo past rogge in het traditionele landbouwsysteem rond oude akkers en gemengde bedrijven. Het graan leverde meel voor voeding en veel stro voor […]
Ruilverkaveling in Mierlo De ruilverkaveling van Mierlo behoort tot de ingrijpendste veranderingen van het agrarische landschap in de twintigste eeuw. Het BHIC ontsluit archiefmateriaal van de plaatselijke commissie over de periode 1935–1977. Ruilverkaveling was bedoeld om versnipperde landbouwgronden doelmatiger te ordenen, maar had gevolgen die veel verder gingen dan eigendomsgrenzen alleen. Wegen, sloten, perceelsvormen en […]
Samenwerkingsverband De Schakel in de groenteteelt De Schakel was volgens de heemkundige reconstructie een samenwerkingsverband dat in 1968/1969 tot stand kwam tussen Koolen, de veiling van Mierlo en de firma Van Rijsingen. Het is een interessant onderwerp omdat het laat zien hoe lokale landbouw en voedselindustrie zich niet alleen via afzonderlijke bedrijven ontwikkelden, maar ook […]
Wol, vlees en gebruik van schrale gronden Schapen konden grazen op gronden die voor akkerbouw minder geschikt waren, waaronder heide en andere gemeenschappelijke of marginale gronden. Zij leverden wol, vlees en mest. Voor het historische zandlandschap rond Mierlo past schapenhouderij in het bredere systeem waarin heide, akker, stal en dorp met elkaar verbonden waren. Geen […]
Schapen op de heide Schapen pasten goed in het oude heidelandschap rond Mierlo. Zij konden grazen op gronden die voor akkerbouw weinig geschikt waren en leverden mest, vlees en wol. Wol vormde een belangrijke grondstof voor de regionale textielproductie. In de bredere omgeving van Geldrop en Mierlo ontstond daardoor een nauwe band tussen landbouw en […]
Maken én repareren De schoenmaker vervaardigde en vooral later repareerde leren schoenen en ander leerwerk. In een tijd waarin goederen kostbaar waren, werden schoenen veel langer gebruikt en meermaals hersteld. Mierlose bronnen noemen al in 1762 schoenmaker Hendrik Gooris. De gemeente liet hem twaalf leren brandemmers maken. Een krantenreconstructie uit 1921 noemt daarnaast schoenmaker Boelens […]
Van dier tot winkelproduct De traditionele slager deed veel meer dan vlees achter een toonbank verkopen. Hij slachtte dieren, beende karkassen uit en maakte zelf producten als worst en zult. Een goed gedocumenteerd Mierloos voorbeeld is Janus van den Wittenboer, die een slagerij aan de Marktstraat had. Hij werkte overdag in slachterij en winkel en […]
Van losse vezel naar garen Voordat wol, vlas of katoen kon worden geweven, moesten vezels tot een bruikbare draad worden gesponnen. Dat gebeurde lange tijd met eenvoudig handgereedschap en later met spinnewielen. Spinnen was vaak huisarbeid en werd in historische beschrijvingen veel met vrouwenwerk verbonden. Het maakte deel uit van een productieketen waarin verschillende gezinsleden […]
Weefgetouw in het woonhuis In de negentiende eeuw telde Mierlo veel thuiswevers. Zij werkten met een weefgetouw in of bij de woning en produceerden in opdracht van handelaren of fabrikeurs. De Heemkundekring Myerle beschrijft Mierlo als overwegend agrarisch: kleine boeren konden vooral in rustige wintermaanden met weven bijverdienen. Mierlo-Dorp was economisch sterk op Geldrop gericht, […]
Trekkracht vóór de tractor Paarden en ossen leverden eeuwenlang de kracht voor ploegen, karren en ander zwaar werk. Welke dieren werden gebruikt hing af van bedrijf, tijd en beschikbare middelen. Dat beide in Mierlo praktisch van belang waren blijkt onder meer uit oude gemeentelijke brandweerregels: bij brand konden paarden, ossen en karren van inwoners worden […]
Vleesvoorraad op het erf Een of meer varkens vormden op veel historische boerenerven een belangrijke vleesreserve. De dieren konden worden gevoerd met producten en reststromen uit het eigen huishouden en bedrijf. Lokale bronnen tonen varkens regelmatig in het dagelijkse boerderijleven. In een bericht uit De Kersenpit over een brand op ’t Oudven wordt bijvoorbeeld vermeld […]
Dieren als onderdeel van het gemengde bedrijf Veehouderij stond in historisch Mierlo meestal niet los van akkerbouw. Koeien leverden melk en mest, varkens konden restproducten benutten en paarden of ossen leverden trekkracht. Het aantal dieren per boerderij was veel kleiner dan in moderne gespecialiseerde bedrijven. Voor kleine boeren kon één koe of varken al een […]
Techniek veranderde het dorp Veel ambachten verdwenen niet omdat hun producten overbodig werden, maar omdat de productiewijze veranderde. Schoenen bleven nodig, maar kwamen uit fabrieken. Karren maakten plaats voor tractorwagens en auto’s. Mechanische maalderijen namen werk van windmolens over. Ook landbouwmechanisatie verkleinde de vraag naar hoefsmid, wagenmaker en traditioneel handgereedschap. Centrale slachthuizen en nieuwe voedselregels […]
Grondstof voor linnen Vlas werd verbouwd vanwege de vezels in de stengel en vanwege het zaad. De vezels konden na een reeks bewerkingen worden gesponnen tot garen en vervolgens tot linnen worden geweven. De verwerking was arbeidsintensief. Na het oogsten moest vlas onder meer worden geroot, gedroogd, gebroken en gehekeld voordat bruikbare vezels overbleven. Een […]
Van plant naar draad Vlas leverde bastvezels die na uitgebreide bewerking geschikt werden voor het spinnen van linnengaren. De verwerking begon na de oogst met roten en drogen, waarna de stengels werden gebroken en de vezels werden gehecheld of gekamd. De lange vezels konden vervolgens worden gesponnen en geweven. Daardoor vormde vlas een directe verbinding […]
Houten voertuigen voor landbouw en vervoer De wagenmaker vervaardigde en repareerde karren, wagens en houten onderdelen daarvan. Het ambacht was nauw verbonden met boerenbedrijven, omdat vervoer van mest, hooi, oogst en brandhout zonder karren nauwelijks mogelijk was. De wagenmaker werkte met verschillende houtsoorten en moest rekening houden met belasting, vorm en maatvoering. Voor ijzeren banden […]
De boerderij stopte niet na de oogst In de winter lag het werk op de akkers grotendeels stil, maar op het erf bleef veel te doen. Dieren moesten worden verzorgd en gevoerd, gereedschap gerepareerd en voedselvoorraden verwerkt. Winter was ook de traditionele periode voor het slachten van varkens. Het koelere weer maakte verwerking en bewaring […]
