Ga naar inhoud
Digitale Encyclopedie van Mierlo
Zoek in de bestaande historische kennisbank zonder honderden dossiers tegelijk te laden. Elk resultaat opent op zijn vaste, canonieke MvM-adres.
Verkennen
Resultaten
Graan malen voor het dorp De molenaar zette windkracht om in maalwerk. Op de Mierlose standerdmolen werd graan tussen molenstenen tot meel of veevoer verwerkt. De molen was eeuwenlang bezit van de Heren van Mierlo en werd aan een molenaar verpacht. Heemkundig onderzoek noemt de molen zeer waarschijnlijk een banmolen: inwoners moesten hun graan daar […]
Ontginning van woeste gronden rond Mierlo De term “woeste gronden” werd historisch gebruikt voor heide, zandige en andere niet-intensief ontgonnen terreinen. Rond Mierlo maakten zulke gebieden lange tijd deel uit van een landbouwsysteem waarin heide, plaggen, begrazing en akkers met elkaar samenhingen. In de negentiende en twintigste eeuw veranderde dat landschap sterk. Wat de bronnen […]
Het drukste moment van het landbouwjaar Oogsten was afhankelijk van het gewas. Graan moest worden gemaaid en gedorst, aardappelen gerooid en fruit geplukt. Bij kwetsbare producten bepaalde het weer hoe snel gewerkt moest worden. In Mierlo was veel oogstwerk nog lang handwerk. De twintigste-eeuwse groentecontractteelt kon juist profiteren van grote gezinnen: lokale bronbeschrijvingen benadrukken dat […]
Grond en plantenmateriaal van heide en andere gronden Plaggen zijn dun afgestoken lagen vegetatie met een deel van de ondergrond. In het historische landbouwsysteem konden zij als strooisel in de stal worden gebruikt. Vermengd met dierlijke mest en ander organisch materiaal werden de plaggen later over akkers verspreid. Daarmee droegen zij bij aan de vorming […]
Mest opbouwen in een verdiepte stal De potstal was een stalsysteem waarbij mest zich ophoopte in een verdiept stalgedeelte. Strooisel, heideplaggen, bosstrooisel en zand konden worden toegevoegd, zodat een steeds dikker mestpakket ontstond. Wanneer de stal werd uitgereden, kwam dit materiaal op de akkers terecht. Door dit eeuwenlang te herhalen ontstonden rond oude dorpen dikke […]
Rattenplaag in Mierlo Rattenoverlast was in een agrarisch dorp niet alleen een hinderlijk verschijnsel maar kon voedselvoorraden, stallen, afvalplaatsen en volksgezondheid raken. Een lokale Koerierstudie verbindt een Mierlose rattenplaag met herinneringen aan gezondheid en dagelijks leven. Het dossier behandelt bestrijdingsmethoden en lokale reacties als historisch onderwerp, maar maakt onderscheid tussen aantoonbare gemeentelijke of krantenmeldingen en […]
Graan voor de zandgrond Rogge was eeuwenlang een belangrijk gewas op de arme zandgronden van Zuidoost-Brabant. Het gewas kon beter met voedselarme bodem en winterse omstandigheden omgaan dan veel andere graansoorten. Voor Mierlo past rogge in het traditionele landbouwsysteem rond oude akkers en gemengde bedrijven. Het graan leverde meel voor voeding en veel stro voor […]
Samenwerkingsverband De Schakel in de groenteteelt De Schakel was volgens de heemkundige reconstructie een samenwerkingsverband dat in 1968/1969 tot stand kwam tussen Koolen, de veiling van Mierlo en de firma Van Rijsingen. Het is een interessant onderwerp omdat het laat zien hoe lokale landbouw en voedselindustrie zich niet alleen via afzonderlijke bedrijven ontwikkelden, maar ook […]
Wol, vlees en gebruik van schrale gronden Schapen konden grazen op gronden die voor akkerbouw minder geschikt waren, waaronder heide en andere gemeenschappelijke of marginale gronden. Zij leverden wol, vlees en mest. Voor het historische zandlandschap rond Mierlo past schapenhouderij in het bredere systeem waarin heide, akker, stal en dorp met elkaar verbonden waren. Geen […]
Maken én repareren De schoenmaker vervaardigde en vooral later repareerde leren schoenen en ander leerwerk. In een tijd waarin goederen kostbaar waren, werden schoenen veel langer gebruikt en meermaals hersteld. Mierlose bronnen noemen al in 1762 schoenmaker Hendrik Gooris. De gemeente liet hem twaalf leren brandemmers maken. Een krantenreconstructie uit 1921 noemt daarnaast schoenmaker Boelens […]
Van dier tot winkelproduct De traditionele slager deed veel meer dan vlees achter een toonbank verkopen. Hij slachtte dieren, beende karkassen uit en maakte zelf producten als worst en zult. Een goed gedocumenteerd Mierloos voorbeeld is Janus van den Wittenboer, die een slagerij aan de Marktstraat had. Hij werkte overdag in slachterij en winkel en […]
Trekkracht vóór de tractor Paarden en ossen leverden eeuwenlang de kracht voor ploegen, karren en ander zwaar werk. Welke dieren werden gebruikt hing af van bedrijf, tijd en beschikbare middelen. Dat beide in Mierlo praktisch van belang waren blijkt onder meer uit oude gemeentelijke brandweerregels: bij brand konden paarden, ossen en karren van inwoners worden […]
Van boerderijmelk naar zuivelfabriek De geschiedenis van melk in Mierlo laat de overgang zien van een agrarische huishoud- en dorpsvoorziening naar georganiseerde verwerking en distributie. Lokale herinneringen aan het boerenleven beschrijven een wereld waarin melk direct aan de boerderij en in het dorp aanwezig was. De archiefvermelding van de zuivelfabriek Sint Lucia, gedateerd 1916–1960, laat […]
Vleesvoorraad op het erf Een of meer varkens vormden op veel historische boerenerven een belangrijke vleesreserve. De dieren konden worden gevoerd met producten en reststromen uit het eigen huishouden en bedrijf. Lokale bronnen tonen varkens regelmatig in het dagelijkse boerderijleven. In een bericht uit De Kersenpit over een brand op ’t Oudven wordt bijvoorbeeld vermeld […]
Dieren als onderdeel van het gemengde bedrijf Veehouderij stond in historisch Mierlo meestal niet los van akkerbouw. Koeien leverden melk en mest, varkens konden restproducten benutten en paarden of ossen leverden trekkracht. Het aantal dieren per boerderij was veel kleiner dan in moderne gespecialiseerde bedrijven. Voor kleine boeren kon één koe of varken al een […]
Techniek veranderde het dorp Veel ambachten verdwenen niet omdat hun producten overbodig werden, maar omdat de productiewijze veranderde. Schoenen bleven nodig, maar kwamen uit fabrieken. Karren maakten plaats voor tractorwagens en auto’s. Mechanische maalderijen namen werk van windmolens over. Ook landbouwmechanisatie verkleinde de vraag naar hoefsmid, wagenmaker en traditioneel handgereedschap. Centrale slachthuizen en nieuwe voedselregels […]
Vijftiger jaren in beeld Vijftiger jaren in beeld is een digitale presentatie die gebruikmaakt van filmopnamen van dokter Emiel Kerssemakers. Kerssemakers was niet alleen huisarts in Mierlo, maar ook een enthousiaste filmer. Zijn beelden legden activiteiten, mensen en dorpssituaties vast die anders vooral in stilstaande foto’s of geschreven herinneringen bewaard zouden zijn. Samengestelde video’s maken […]
Volkstuinen en zelfvoorziening in Mierlo Moestuinen en volkstuinen vormen de kleinschalige kant van de Mierlose voedselgeschiedenis. Naast commerciële landbouw verbouwden huishoudens groenten en fruit voor eigen gebruik, soms uit gewoonte, soms uit noodzaak en later ook als vrijetijdsbesteding. Het dossier volgt die veranderende betekenis zonder een moderne volkstuinvereniging automatisch terug te projecteren op oudere huis- […]
Houten voertuigen voor landbouw en vervoer De wagenmaker vervaardigde en repareerde karren, wagens en houten onderdelen daarvan. Het ambacht was nauw verbonden met boerenbedrijven, omdat vervoer van mest, hooi, oogst en brandhout zonder karren nauwelijks mogelijk was. De wagenmaker werkte met verschillende houtsoorten en moest rekening houden met belasting, vorm en maatvoering. Voor ijzeren banden […]
Werkkleding en zondagse kleding in Mierlo Historische kleding maakte zichtbaar of iemand werkte, naar de kerk ging, poseerde voor een foto of een feest bezocht. Het onderscheid tussen werkkleding en zondagse kleding biedt daardoor een ingang naar sociale normen, beroep, welvaart en religieuze cultuur in Mierlo. Kleding voor arbeid Boerenwerk, ambacht en huishouden vroegen praktische, […]
De boerderij stopte niet na de oogst In de winter lag het werk op de akkers grotendeels stil, maar op het erf bleef veel te doen. Dieren moesten worden verzorgd en gevoerd, gereedschap gerepareerd en voedselvoorraden verwerkt. Winter was ook de traditionele periode voor het slachten van varkens. Het koelere weer maakte verwerking en bewaring […]
Veel kwam van eigen erf Op historische boerenbedrijven werd een aanzienlijk deel van het dagelijkse voedsel zelf geproduceerd. Aardappelen, graan, groenten, eieren, melk en vlees konden van eigen grond of dieren komen. Ook grondstoffen werden zoveel mogelijk benut. Stro diende als stal- en dakmateriaal, mest ging terug naar de akker en een geslacht varken werd […]
