Ga naar inhoud
Digitale Encyclopedie van Mierlo
Zoek in de bestaande historische kennisbank zonder honderden dossiers tegelijk te laden. Elk resultaat opent op zijn vaste, canonieke MvM-adres.
Verkennen
Resultaten
Wol, vlees en gebruik van schrale gronden Schapen konden grazen op gronden die voor akkerbouw minder geschikt waren, waaronder heide en andere gemeenschappelijke of marginale gronden. Zij leverden wol, vlees en mest. Voor het historische zandlandschap rond Mierlo past schapenhouderij in het bredere systeem waarin heide, akker, stal en dorp met elkaar verbonden waren. Geen […]
Maken én repareren De schoenmaker vervaardigde en vooral later repareerde leren schoenen en ander leerwerk. In een tijd waarin goederen kostbaar waren, werden schoenen veel langer gebruikt en meermaals hersteld. Mierlose bronnen noemen al in 1762 schoenmaker Hendrik Gooris. De gemeente liet hem twaalf leren brandemmers maken. Een krantenreconstructie uit 1921 noemt daarnaast schoenmaker Boelens […]
Klassen als momentopname Schoolfoto’s behoren tot de meest persoonlijke bronnen voor de lokale geschiedenis. Zij tonen leerlingen, leerkrachten, kleding, schoolgebouwen en soms speelplaatsen of klaslokalen. Omdat vrijwel ieder schooljaar nieuwe groepen ontstonden, vormen klassenfoto’s een soort visueel bevolkingsregister van opeenvolgende generaties Mierlonaren. Herkennen vraagt samenwerking De grootste uitdaging is vaak niet het beeld zelf, maar […]
Bewegen wordt onderdeel van het schoolprogramma Lichamelijke oefening kreeg in de twintigste eeuw een steeds duidelijker plaats in het onderwijs. Waar oudere schooldagen vooral draaiden om lezen, schrijven, rekenen, orde en kennisvakken, werd bewegingsonderwijs geleidelijk een vast onderdeel van het lesprogramma. Schoolgymnastiek vraagt andere ruimte dan een traditioneel klaslokaal. Daardoor kregen scholen speelplaatsen, gymnastieklokalen en […]
Leraar, koster en soms voorzanger De vroegere schoolmeester had vaak meer functies dan alleen lesgeven. In Mierlo kon hij tegelijk koster en voorzanger zijn. Dat verklaart waarom kerk en onderwijs eeuwenlang nauw met elkaar verbonden waren. Tot 1648 werden katholieke schoolmeesters door de kerkelijke omgeving benoemd. Daarna kwam het officiële onderwijs in protestantse handen. Reinier […]
Wie betaalt het bijzondere onderwijs? De Nederlandse schoolstrijd draaide vooral om de positie en financiering van openbaar en bijzonder, vaak confessioneel onderwijs. De vrijheid van onderwijs werd in 1848 grondwettelijk vastgelegd, maar bijzondere scholen moesten aanvankelijk grotendeels zelf worden bekostigd. In het overwegend katholieke Mierlo kreeg de wens naar katholiek onderwijs in de tweede helft […]
Zusters van Liefde vanaf 1889 Het Sint-Alphonsusklooster in Mierlo-Hout werd op 25 april 1889 gesticht als dochterklooster van de Zusters van Liefde van Schijndel. De zusters verzorgden onder meer kleuteronderwijs. Daarnaast boden zij zorg aan zieken en bejaarden en dreven zij een pension. Onderwijs, zorg en kloosterleven Het complex werd in de loop van de […]
School van de Broeders van De la Salle De Broeders van De la Salle vestigden zich in 1950 in Mierlo-Hout. Zij begonnen in een zeer eenvoudig en bouwvallig complex met slechts één schoollokaal naast enkele kamers en bedrijfsruimten. In 1954 werd het huis vernieuwd en kreeg de school de naam Sint Odulphus. Onderwijs en kloostergemeenschap […]
Van dier tot winkelproduct De traditionele slager deed veel meer dan vlees achter een toonbank verkopen. Hij slachtte dieren, beende karkassen uit en maakte zelf producten als worst en zult. Een goed gedocumenteerd Mierloos voorbeeld is Janus van den Wittenboer, die een slagerij aan de Marktstraat had. Hij werkte overdag in slachterij en winkel en […]
Weefgetouw in het woonhuis In de negentiende eeuw telde Mierlo veel thuiswevers. Zij werkten met een weefgetouw in of bij de woning en produceerden in opdracht van handelaren of fabrikeurs. De Heemkundekring Myerle beschrijft Mierlo als overwegend agrarisch: kleine boeren konden vooral in rustige wintermaanden met weven bijverdienen. Mierlo-Dorp was economisch sterk op Geldrop gericht, […]
Trekkracht vóór de tractor Paarden en ossen leverden eeuwenlang de kracht voor ploegen, karren en ander zwaar werk. Welke dieren werden gebruikt hing af van bedrijf, tijd en beschikbare middelen. Dat beide in Mierlo praktisch van belang waren blijkt onder meer uit oude gemeentelijke brandweerregels: bij brand konden paarden, ossen en karren van inwoners worden […]
Van boerderijmelk naar zuivelfabriek De geschiedenis van melk in Mierlo laat de overgang zien van een agrarische huishoud- en dorpsvoorziening naar georganiseerde verwerking en distributie. Lokale herinneringen aan het boerenleven beschrijven een wereld waarin melk direct aan de boerderij en in het dorp aanwezig was. De archiefvermelding van de zuivelfabriek Sint Lucia, gedateerd 1916–1960, laat […]
Vleesvoorraad op het erf Een of meer varkens vormden op veel historische boerenerven een belangrijke vleesreserve. De dieren konden worden gevoerd met producten en reststromen uit het eigen huishouden en bedrijf. Lokale bronnen tonen varkens regelmatig in het dagelijkse boerderijleven. In een bericht uit De Kersenpit over een brand op ’t Oudven wordt bijvoorbeeld vermeld […]
Dieren als onderdeel van het gemengde bedrijf Veehouderij stond in historisch Mierlo meestal niet los van akkerbouw. Koeien leverden melk en mest, varkens konden restproducten benutten en paarden of ossen leverden trekkracht. Het aantal dieren per boerderij was veel kleiner dan in moderne gespecialiseerde bedrijven. Voor kleine boeren kon één koe of varken al een […]
Techniek veranderde het dorp Veel ambachten verdwenen niet omdat hun producten overbodig werden, maar omdat de productiewijze veranderde. Schoenen bleven nodig, maar kwamen uit fabrieken. Karren maakten plaats voor tractorwagens en auto’s. Mechanische maalderijen namen werk van windmolens over. Ook landbouwmechanisatie verkleinde de vraag naar hoefsmid, wagenmaker en traditioneel handgereedschap. Centrale slachthuizen en nieuwe voedselregels […]
Houten voertuigen voor landbouw en vervoer De wagenmaker vervaardigde en repareerde karren, wagens en houten onderdelen daarvan. Het ambacht was nauw verbonden met boerenbedrijven, omdat vervoer van mest, hooi, oogst en brandhout zonder karren nauwelijks mogelijk was. De wagenmaker werkte met verschillende houtsoorten en moest rekening houden met belasting, vorm en maatvoering. Voor ijzeren banden […]
De boerderij stopte niet na de oogst In de winter lag het werk op de akkers grotendeels stil, maar op het erf bleef veel te doen. Dieren moesten worden verzorgd en gevoerd, gereedschap gerepareerd en voedselvoorraden verwerkt. Winter was ook de traditionele periode voor het slachten van varkens. Het koelere weer maakte verwerking en bewaring […]
Boeren op arme bodem De hogere gronden rond Mierlo bestaan grotendeels uit zand. Zulke bodems zijn van nature relatief voedselarm en houden minder water en voedingsstoffen vast dan zware klei. Voor boeren betekende dat eeuwenlang dat vruchtbaarheid actief moest worden opgebouwd. Een belangrijk onderdeel van het oude landbouwsysteem was de potstal. Heideplaggen en stro werden […]
Veel kwam van eigen erf Op historische boerenbedrijven werd een aanzienlijk deel van het dagelijkse voedsel zelf geproduceerd. Aardappelen, graan, groenten, eieren, melk en vlees konden van eigen grond of dieren komen. Ook grondstoffen werden zoveel mogelijk benut. Stro diende als stal- en dakmateriaal, mest ging terug naar de akker en een geslacht varken werd […]
Zorg begon in huis en buurt Vóór de komst van professionele artsen en verpleegkundigen werd ziekte in Mierlo vooral binnen gezin, familie en buurt opgevangen. Rust, voeding, warmte, kruiden en praktische ervaring vormden de belangrijkste middelen. Bij ernstige problemen kon een vroedvrouw, geestelijke, chirurgijn of geneesheer van buiten het dorp worden ingeschakeld, maar zulke hulp […]
