Ga naar inhoud
Digitale Encyclopedie van Mierlo
Zoek in de bestaande historische kennisbank zonder honderden dossiers tegelijk te laden. Elk resultaat opent op zijn vaste, canonieke MvM-adres.
Verkennen
Resultaten
Mierlo volgens A.C. Brock rond 1825 Een waardevolle vroege negentiende-eeuwse beschrijving van Mierlo is te vinden in de Beschrijving der Meijerij van Adriaan Cornelis Brock. Het handschrift ontstond in de jaren rond 1825. Brock, die van 1775 tot 1834 leefde en koster in Sint-Oedenrode was, beschreef plaatsen in de Meierij vanuit de kennis en geschiedopvattingen […]
Een dorp met historische lagen Modern Mierlo is geen breuk met het verleden, maar een nieuwe laag daarbovenop. De middeleeuwse kerkplaats, oude wegen, boerderijen, kersentraditie en verenigingen bestaan naast nieuwbouwwijken, moderne scholen, sportvoorzieningen en regionale infrastructuur. Bestuurlijk is Mierlo sinds 2004 onderdeel van Geldrop-Mierlo. Ruimtelijk bestaat de kern volgens de gemeente uit Mierlo-Dorp, Luchen, Kerkakkers, […]
Mondelinge geschiedenis van Mierlo Veel kennis over een dorp leeft eerst in herinneringen: verhalen over straten, bijnamen, winkels, oorlog, werk en verenigingen. Mondelinge geschiedenis maakt die kennis onderzoekbaar wanneer duidelijk wordt vastgelegd wie iets vertelt, wanneer en vanuit welke ervaring. Wat de bronnen vastleggen De bronlaag bevat formeel gearchiveerde oorlogsinterviews uit 1994, een heemkundige beeld- […]
Beschermd én onbeschermd erfgoed Het bouwkundige erfgoed van Mierlo bestaat uit meer dan alleen officieel beschermde monumenten. Rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, archeologische locaties en karakteristieke maar onbeschermde panden vertellen samen het verhaal van het dorp. Bekende voorbeelden zijn de Luciakerk en pastorie, de standerdmolen, het Oude Raadhuis en het Patronaat. Daarnaast zijn historische boerderijen, woonhuizen, religieuze […]
Monumentenschildjes en zichtbare monumentenzorg in Mierlo Monumentenschildjes en zichtbare monumentenzorg in Mierlo beschrijft hoe monumenten niet alleen juridisch worden beschermd, maar ook herkenbaar worden gemaakt in de openbare ruimte. In 2024 werd een project afgerond waarbij rijks- en gemeentelijke monumenten in de gemeente met schildjes zichtbaar werden gemaakt. Van register naar straatbeeld Een monumentenregister is […]
Uit handen van de bezetter blijven Naarmate de bezetting strenger werd, moesten mensen onderduiken om arrestatie, deportatie of gedwongen arbeid te vermijden. Het kon gaan om joden, verzetsmensen, mannen die de arbeidsinzet wilden ontlopen en andere gezochte personen. Onderduiken was alleen mogelijk dankzij hulp van anderen. Onderdak, voedselbonnen, kleding en informatie moesten vaak in het […]
Boerderijtypen in een agrarisch dorp Mierlo kende tot ver in de twintigste eeuw een groot aantal boerderijen. Veel bewaarde voorbeelden behoren tot het Brabantse langgeveltype, waarin wonen, stal en bedrijfsruimte onder één lang dak zijn samengebracht. Boerderijen stonden niet willekeurig verspreid. Hun ligging hing samen met oude akkers, beemden, zandwegen en gehuchten. Daardoor zijn zij […]
Ontmoetingsplaatsen vóór het gemeenschapshuis Cafés en herbergen waren vroeger belangrijke sociale knooppunten. Ze boden eten en drinken, maar functioneerden ook als vergaderplaats voor verenigingen, plek voor handel en soms als locatie voor feesten, veilingen of openbare bijeenkomsten. In oude kranten en foto’s van Mierlo verschijnen uiteenlopende horecagelegenheden langs doorgaande straten en bij dorpsfuncties. Namen en […]
Boerderij en land als één economische eenheid Een historische hoeve bestond niet alleen uit een boerderijgebouw. Tot de hoeve konden ook akkers, weilanden, beemden, heidegebruik en andere rechten behoren. Grote hoeven waren daardoor economische eenheden die generaties lang een vaste plaats in het landschap konden behouden. De Heren van Mierlo bezaten verschillende grote hoeven die […]
Overval op het Oude Raadhuis in 1944 De overval op het Oude Raadhuis op 11 februari 1944 was een concrete verzetsactie in Mierlo. Het doel was niet een spectaculaire bezetting van het gemeentehuis, maar het ondermijnen van de administratieve middelen waarmee de bezetter inwoners kon oproepen en controleren. Juist daardoor past de actie in de […]
Provinciale monumentenlijst Mierlo 1992 Lokale historische bronnen noemen 1992 als moment waarop zestig Mierlose panden op een provinciale monumentenlijst zouden zijn opgenomen. De primaire provinciale documentatie laat echter een verwante maar andere bron zien: de Cultuurhistorische Inventarisatie Mierlo van het Monumenten Inventarisatie Project, gebaseerd op veldwerk in 1989/1990 en gepubliceerd in november 1990. Dit dossier […]
Schepenbankarchief van Mierlo als historische bron De schepenbank was niet alleen een instelling voor rechtspraak. Haar protocollen en akten kunnen ook informatie bevatten over overdracht van goederen, schulden, afspraken en andere juridische handelingen. Het archief is daardoor een kernbron voor de vroegmoderne sociale en economische geschiedenis van Mierlo. Wat de bronnen vastleggen Het Regionaal Historisch […]
De nalatenschap achter het Apostelhuis Met ‘Stichting Van Enckevoirt’ wordt in de Mierlose geschiedenis de vermogens- en beheersstructuur rond de nalatenschap van kardinaal Willem van Enckevoirt bedoeld. Historische bronnen spreken vooral van de stichting of fundatie van het Apostelhuis. Inkomsten kwamen uit bezittingen, verpachtingen en andere rechten. Een rentmeester beheerde die middelen; later lag het […]
Tolrecht in de heerlijkheid Mierlo Tolrecht in de heerlijkheid Mierlo krijgt een zelfstandig dossier omdat dit onderwerp een eigen, herkenbare plaats inneemt in de geschiedenis van Mierlo en onvoldoende zichtbaar wordt wanneer het alleen als detail in een groter overzichtsartikel staat. De afbakening is bewust smal gehouden: dit dossier behandelt de lokale functie, ontwikkeling en […]
Torendag in Mierlo Torendag is een regionale erfgoedactiviteit waarbij historische kerktorens en kerklocaties in Peelland en later ook de Kempen onder de aandacht worden gebracht. Mierlo neemt deel vanwege de bijzondere situatie van de Heilige Luciakerk: het negentiende-eeuwse gebouw bevat nog de oudere middeleeuwse toren. Tijdens openstellingen wordt die gelaagde bouwgeschiedenis toegankelijk gemaakt voor een […]
Verborgen schat van Mierlo in 1791 Op 9 april 1791 schreef secretaris B. J. van Heuven van de heerlijkheid Mierlo aan de Vrouw van Mierlo over een gerucht dat in het dorp rondging: bij een inwoner zou onder de overstek van een woning een aardewerken pot met enkele honderden munten zijn opgegraven. Van Heuven onderzocht […]
Een agrarisch landschap dat plaatsmaakte De groei van Mierlo in de twintigste en eenentwintigste eeuw vond voor een groot deel plaats op voormalige landbouwgrond. Daarmee verdwenen niet alleen akkers en boomgaarden, maar ook boerderijen, stallen en erven. Sommige boerderijen werden gesloopt omdat zij bouwplannen in de weg stonden; andere raakten hun agrarische functie kwijt en […]
Routes verdwijnen door nieuwe inrichting Historische wegen waren sterk verbonden met boerderijen, akkers, kerk, heide en buurdorpen. Wanneer functies verdwenen of nieuwe woonwijken en landbouwpercelen werden aangelegd, konden oude routes worden verlegd of volledig verdwijnen. Toponiemenonderzoek noemt bijvoorbeeld de oude Lo-straat, in dialect ook ‘de Louwe’, die op de kadastrale kaart van 1832 voorkomt en […]
Van lokale middenstand naar veranderd winkelpatroon Het Mierlo van de twintigste eeuw kende veel kleine winkels die onderdeel waren van het dagelijkse dorpsleven: kruideniers, bakkers, slagers, textielzaken en andere speciaalzaken. Vaak waren winkel en woning in hetzelfde pand ondergebracht. De komst van grotere winkels, supermarkten, autoverkeer en veranderend consumentengedrag maakte veel kleinschalige bedrijven economisch minder […]
Steeds minder residentiële betekenis Vanaf de zeventiende eeuw verloor het kasteel geleidelijk zijn functie als permanente machtsresidentie. Na de afkoop van veel heerlijke rechten in 1617 verbleven de heren vaker elders. In de achttiende eeuw werd het gebouw steeds minder intensief gebruikt. In 1736 werd kasteel en hoeve op 5.000 gulden getaxeerd. Erfgoed Brabant interpreteert […]
Een gebied met plaatselijke rechten Een heerlijkheid was in de middeleeuwen en vroegmoderne tijd een gebied waarin een heer bepaalde bestuurlijke, juridische en economische rechten bezat. Die rechten waren niet overal hetzelfde en konden in de loop van de eeuwen veranderen. Een heerlijkheid moet daarom niet worden gezien als een moderne gemeente met één vast […]
Door de heide naar Helmond De verbinding met Helmond was historisch belangrijk voor handel, bestuur en later industrie. Een vroege negentiende-eeuwse beschrijving vermeldt dat in 1801 een vrij rechte weg door de heide in de richting van Helmond werd aangelegd. Een grote verbetering volgde met de provinciale kunstweg Geldrop-Mierlo-Helmond van 1856–1857. Daarmee kreeg Mierlo een […]
Wevershuisjes van Mierlo Kleine woningen waarin wonen en thuisweven deel uitmaakten van één huishoudelijke economie. Dit onderwerp krijgt een zelfstandig dossier omdat het een eigen plaats heeft in de geschiedenis van Mierlo en niet voldoende zichtbaar wordt wanneer het slechts als detail in een groter overzichtsartikel blijft staan. Historische kern Rond 1900 kende Mierlo volgens […]
Woningwet van 1902 en Mierlo De Woningwet van 1901 trad op 1 augustus 1902 in werking en veranderde de manier waarop gemeenten toezicht hielden op woningbouw, woningkwaliteit en onbewoonbaarverklaring. Voor Mierlo is vooral van belang dat de landelijke wet gemeenten verplichtte een plaatselijke bouwverordening vast te stellen. Lokale regels en besluiten bepaalden vervolgens hoe concrete […]
