Ga naar inhoud
Digitale Encyclopedie van Mierlo
Zoek in de bestaande historische kennisbank zonder honderden dossiers tegelijk te laden. Elk resultaat opent op zijn vaste, canonieke MvM-adres.
Verkennen
Resultaten
Een belangrijk volksvoedsel De aardappel groeide vanaf de achttiende en vooral negentiende eeuw uit tot een belangrijk gewas op Brabantse boerenbedrijven. Ook op de zandgronden rond Mierlo paste de aardappel goed in het bouwplan. Aardappelen leverden veel voedsel per oppervlakte-eenheid en konden zowel voor het huishouden als voor vee worden gebruikt. Daarmee namen ze een […]
Brood als dagelijkse basis De bakker verwerkte meel tot brood en andere bakproducten. In een dorp met graanteelt en een eigen korenmolen bestond een directe keten van akker naar molenaar en bakker. De Mierlose bronnen tonen bakkers ook in andere lokale geschiedenissen. Johannes Ferdinand Branten, echtgenoot van Anna Maria Doers, wordt als Mierlose bakker en […]
Vruchtbaarheid maken op arme zandgrond De natuurlijke Mierlose zandgronden bevatten relatief weinig voedingsstoffen. Bemesting was daarom een voorwaarde voor langdurige akkerbouw. Stalmest werd vermengd met strooisel, plaggen en ander organisch materiaal en over de bouwlanden verspreid. Door herhaald opbrengen werden sommige oude akkers geleidelijk opgehoogd. Een landbouwkundige revolutie in de moderne tijd Vanaf de negentiende […]
Gewas voor arme grond Boekweit was geen graansoort in botanische zin, maar werd wel op vergelijkbare wijze gebruikt. Het gewas kon groeien op relatief arme zandgronden en was daarom aantrekkelijk voor boeren in gebieden als Mierlo. De zaden werden gemalen en gebruikt voor pap, koeken en andere gerechten. Boekweit had een korte groeiperiode, maar was […]
IJzerwerk voor boeren en dorp De smid vervaardigde en repareerde uiteenlopende ijzeren onderdelen: gereedschap, beslag, haken, scharnieren en onderdelen voor karren en landbouwmachines. Mierlose bronnen geven concrete voorbeelden. In 1823–1824 maakte smid Godefridus van Stekelenborg voor de gemeente nieuwe brandhaken. In een krantenverslag uit 1921 komt smid Liebrechts voor als lokale middenstander. Een ambacht midden […]
Organisatoren van huisproductie Een fabrikeur was niet noodzakelijk iemand die al een moderne fabriek bezat. In het systeem van huisnijverheid organiseerde de fabrikeur productie door grondstoffen of garens aan thuiswerkers te leveren en het afgewerkte textiel terug te nemen voor verdere verwerking en verkoop. Voor Mierlose thuiswevers waren vooral fabrikeurs in Geldrop en Helmond belangrijk. […]
Bomen rond boerderijen en erven Fruitbomen waren lange tijd een vertrouwd onderdeel van het agrarische landschap. Appels, peren, pruimen en kersen groeiden in boomgaarden bij boerderijen en op geschikte percelen rond het dorp. Voor Mierlo kregen vooral de kersen een uitzonderlijke betekenis. In de negentiende en vooral vroege twintigste eeuw ontwikkelde de teelt zich van […]
Gemengd bedrijf als basis Het traditionele boerenbedrijf in Mierlo was meestal geen sterk gespecialiseerd bedrijf zoals veel moderne landbouwbedrijven. Akkerbouw en veehouderij vulden elkaar aan. Rogge, boekweit, aardappelen en later uiteenlopende groenten werden gecombineerd met koeien, varkens, kippen en soms schapen of werkpaarden. De kringloop binnen het bedrijf was belangrijk. Vee leverde melk, vlees en […]
Historische route naar Geldrop Op de kadasterkaart van Mierlo van omstreeks 1832 staat het Katoenpad aangegeven. Het liep vanuit de omgeving van de kerk van Mierlo via de huidige Kanunnik Daemenstraat en de Molenheide richting Geldrop. Het pad werd gebruikt door Mierlose thuiswevers die grondstoffen ophaalden en geweven producten naar Geldropse fabrikeurs brachten. Daarmee is […]
Specialist voor werkpaarden Zolang paarden dagelijks werden gebruikt voor landbouw en vervoer, was hoefverzorging essentieel. De hoefsmid bekapte hoeven en bracht hoefijzers aan wanneer gebruik en ondergrond dat vereisten. Het werk vroeg kennis van zowel metaalbewerking als het dier. Een verkeerd passend hoefijzer kon kreupelheid veroorzaken en daarmee direct de trekkracht van een boerenbedrijf aantasten. […]
Wintervoer maken in de zomer Gras uit beemden en weilanden werd gemaaid en gedroogd tot hooi. Dat hooi was nodig om runderen en andere dieren door de winter te voeren wanneer weinig vers gras beschikbaar was. Het werk was sterk afhankelijk van droog weer. Maaien, keren, drogen, bijeenbrengen en binnenhalen moesten op het juiste moment […]
Van oogst naar dorpsfeest In 1948 organiseerde zangvereniging Sint Lucia het eerste grote Kersenoogstfeest. Het evenement groeide uit tot een jaarlijks dorpsfeest rond de bekendheid van Mierlo als kersendorp. Een belangrijk onderdeel was de verkiezing en kroning van een Kersenkoningin. Daarnaast kwamen er optochten met praalwagens, muziek, kermis en andere activiteiten. De feesten trokken in […]
Boeren met weinig grond Niet iedere landbouwer bezat of pachtte een grote hoeve. Keuterboeren beschikten over een klein bedrijf met weinig grond en slechts enkele dieren. Het eigen bedrijf leverde vaak onvoldoende inkomen om een gezin volledig te onderhouden. Daarom werd landbouw geregeld gecombineerd met ander werk, bijvoorbeeld thuisweven, seizoenarbeid, dagloon of een ambacht. In […]
Houten schoeisel voor dagelijks werk Klompen waren goedkoop, stevig en geschikt voor natte en modderige erven. In een agrarisch dorp was er daardoor lange tijd vraag naar lokale klompenmakers. Een concreet Mierloos voorbeeld is Janus Cuijten. Een herinnering uit de Heemkundekring beschrijft zijn gezin aan het Eindhovensch Kanaal als klompenmakersfamilie waarbij veel kinderen hielpen met […]
Melk, mest en bezit Koeien waren belangrijke dieren op het gemengde boerenbedrijf. Zij leverden melk voor eigen gebruik en verkoop en produceerden mest voor het bouwland. Lokale herinneringen tonen hoe direct de melkvoorziening vroeger kon zijn. In een verhaal over de boerderij van de familie Smeets kwam een dorpsgenoot dagelijks met een melkkan naar de […]
Eeuwenlang de economische basis Mierlo was tot ver in de twintigste eeuw in hoofdzaak een agrarisch dorp. Boerderijen lagen verspreid langs oude wegen, gehuchten en akkercomplexen. Veel bedrijven waren klein en combineerden akkerbouw, vee en nevenwerk om voldoende inkomen te verwerven. Op de zandgronden werden gewassen geteeld die relatief goed tegen schrale omstandigheden konden, zoals […]
Boeren op arme zandgrond Mierlo was tot ver in de twintigste eeuw in hoofdzaak een agrarisch dorp. Boerderijen lagen verspreid langs oude wegen, gehuchten en akkercomplexen. Veel bedrijven waren klein en combineerden akkerbouw, vee en nevenwerk om voldoende inkomen te verwerven. De hogere gronden rond Mierlo bestaan grotendeels uit zand. Zulke bodems zijn van nature […]
Mond- en-klauwzeer in Mierlo in 1926 legt een concrete uitbraak van mond- en-klauwzeer vast in een periode waarin veehouderij een belangrijk onderdeel van het Mierlose platteland vormde. De uitbraak van april 1926 De lokale ziektegeschiedenis vermeldt dat in april 1926 in Mierlo dertig stallen met ongeveer zeventig stuks vee besmet waren met mond- en-klauwzeer. Dat […]
Ontginning van woeste gronden rond Mierlo De term “woeste gronden” werd historisch gebruikt voor heide, zandige en andere niet-intensief ontgonnen terreinen. Rond Mierlo maakten zulke gebieden lange tijd deel uit van een landbouwsysteem waarin heide, plaggen, begrazing en akkers met elkaar samenhingen. In de negentiende en twintigste eeuw veranderde dat landschap sterk. Wat de bronnen […]
Het drukste moment van het landbouwjaar Oogsten was afhankelijk van het gewas. Graan moest worden gemaaid en gedorst, aardappelen gerooid en fruit geplukt. Bij kwetsbare producten bepaalde het weer hoe snel gewerkt moest worden. In Mierlo was veel oogstwerk nog lang handwerk. De twintigste-eeuwse groentecontractteelt kon juist profiteren van grote gezinnen: lokale bronbeschrijvingen benadrukken dat […]
Mechanisering verandert het werk In de negentiende eeuw veranderde de textielproductie in Zuidoost-Brabant ingrijpend. Mechanische aandrijving en grotere productie-eenheden maakten het mogelijk om meer doek met minder verspreide handarbeid te vervaardigen. Geldrop industrialiseerde eerder en sterker. Voor veel Mierlose thuiswevers betekende dat dat hun traditionele positie verzwakte. Sommigen gingen als loonarbeider in fabrieken werken, terwijl […]
Grond en plantenmateriaal van heide en andere gronden Plaggen zijn dun afgestoken lagen vegetatie met een deel van de ondergrond. In het historische landbouwsysteem konden zij als strooisel in de stal worden gebruikt. Vermengd met dierlijke mest en ander organisch materiaal werden de plaggen later over akkers verspreid. Daarmee droegen zij bij aan de vorming […]
Mest opbouwen in een verdiepte stal De potstal was een stalsysteem waarbij mest zich ophoopte in een verdiept stalgedeelte. Strooisel, heideplaggen, bosstrooisel en zand konden worden toegevoegd, zodat een steeds dikker mestpakket ontstond. Wanneer de stal werd uitgereden, kwam dit materiaal op de akkers terecht. Door dit eeuwenlang te herhalen ontstonden rond oude dorpen dikke […]
Broodgraan van de zandgronden Rogge was eeuwenlang een belangrijk graangewas op de Brabantse zandgronden. De plant stelt minder hoge eisen aan de bodem dan tarwe en paste daardoor goed bij het agrarische landschap rond Mierlo. Het graan werd vooral gebruikt voor brood en pap. Daarnaast konden stro en andere resten op het boerenbedrijf worden benut. […]
