Ga naar inhoud
Digitale Encyclopedie van Mierlo
Zoek in de bestaande historische kennisbank zonder honderden dossiers tegelijk te laden. Elk resultaat opent op zijn vaste, canonieke MvM-adres.
Verkennen
Resultaten
Angst, geloof en bestuurlijke macht Heksenvervolging ontstond niet uit één oorzaak. In de zestiende eeuw leefden geloof in magie, angst voor ziekte en misoogst, religieuze spanningen en sterke ideeën over duivel en zonde naast elkaar. Lokale conflicten en persoonlijke reputaties konden een beschuldiging vervolgens versterken. In Peelland ontstond in 1595 een opvallende vervolgingsgolf. Beschuldigingen uit […]
Twee Nederlanders aan het pauselijke hof Willem van Enckevoirt en Adriaan Florisz. Boeyens, de latere Adrianus VI, kenden elkaar al vóór hun Romeinse topfuncties. Lokale bronnen verbinden hun kennismaking met de universitaire wereld van Leuven. Toen Boeyens op 9 januari 1522 tot paus werd gekozen, verbleef hij in Spanje. Van Enckevoirt behartigde in de maanden […]
Een karig bestaan kon snel omslaan in nood Veel Mierlose gezinnen leefden eeuwenlang van kleine landbouwbedrijven, weven of ambacht. Het gezinsinkomen was vaak afhankelijk van het werk van meerdere gezinsleden. Een heemkundige reconstructie van de jaren 1760 beschrijft arbeidsdagen van twaalf uur of langer en een bestaan waarin ziekte, misoogst of een strenge winter een […]
Een dorp kende mensen ook anders dan officieel In dorpsgemeenschappen met veel terugkerende voor- en familienamen waren bijnamen een praktische manier om personen en families uit elkaar te houden. Een bijnaam kon verwijzen naar beroep, uiterlijk, karakter, woonplaats, een voorouder of een opvallende gebeurtenis. Sommige bijnamen werden zo vertrouwd dat inwoners beter onder die naam […]
Wereldgeschiedenis komt soms naar het dorp Mierlo ligt niet aan een internationale regeringszetel of grote luchthaven, maar toch kwamen in verschillende perioden opvallende bezoekers naar het dorp. Na de bevrijding in 1944 werd Huize Bethanië hoofdkwartier van het Britse VIII Corps. Lokale documentatie noemt bezoeken van hoge geallieerde leiders en prominenten, waaronder Bernard Montgomery, Dwight […]
Eigen woorden voor een tijdelijke wereld Carnaval creëert een eigen taal van prinsen, raden, onderscheidingen, leuzen, hofkapellen en verenigingsnamen. In Mierlo is die taal sterk verbonden met het kersenmotief. Namen als De Kersepit en termen rond ‘pit’ en ‘kers’ maken lokale identiteit onderdeel van het feest. Ook dialect krijgt tijdens carnaval extra ruimte. Leuzen, liedjes […]
Hoge sterfte in 1830–1832 In de jaren van de Belgische Opstand heerste in Mierlo en omgeving cholera. Lokale bronnen wijzen op zeer hoge sterftecijfers in 1830, 1831 en vooral 1832. Armoede, slechte hygiënische omstandigheden en beperkte medische hulp maakten bestrijding moeilijk. Een voormalige predikantenwoning werd ingericht voor opvang van zieken. Gemeentelijke maatregelen Burgemeester Ververs stelde […]
Vrouwen veroordeeld op beschuldigingen van toverij De bekendste Mierlose slachtoffers van de processen van 1595 zijn Marie Baten, Heijl Bellen, Lys Cuypers, Jenneken Gordtkens en Catharina Boons/Lyncken Pastoirs. Zij werden na waterproeven en verhoren veroordeeld en op 18 september 1595 geëxecuteerd. De dossiers laten zien hoe kwetsbaar een verdachte positie was. Een slechte reputatie, ruzie, […]
De naam kwam pas na de vondst De steen die later Venus van Mierlo zou worden genoemd, kreeg die naam niet van de archeologen tijdens de opgraving. Heemkundekring Myerle reconstrueert dat een journalist van de Volkskrant de benaming in 1961 introduceerde. Waarom precies voor Mierlo werd gekozen is niet volledig opgehelderd. De vindplaats lag bij […]
Wat maakt Mierlo herkenbaar? Dorpsidentiteit ontstaat uit een combinatie van landschap, geschiedenis, taal, herinnering en sociale gewoonten. In Mierlo zijn onder meer de Luciakerk, de molen, de kersentraditie, het gilde, verenigingsleven en de oude gehuchten herkenbare elementen. Ook minder tastbare zaken spelen mee: de manier waarop inwoners over plekken praten, dialectwoorden gebruiken, verhalen doorgeven en […]
Ziekte kon een dorp ontwrichten Besmettelijke ziekten vormden vóór moderne hygiëne, vaccinatie en antibiotica een voortdurende bedreiging. Mierlo werd in verschillende eeuwen getroffen door epidemieën die in korte tijd veel slachtoffers maakten. De lokale Canon noemt als belangrijke voorbeelden pest in 1636, rode loop in 1779, pokken in 1824 en cholera vanaf 1830. Van gebed […]
Families als dragers van dorpsgeschiedenis Familienamen keren in oude Mierlose registers, kadasterstukken en bevolkingsadministratie vaak generaties lang terug. Daardoor zijn zij belangrijke sleutels voor genealogisch onderzoek en de reconstructie van bewonersgeschiedenis. Sommige Nederlandse familienamen verwijzen naar geografische kenmerken. Een heemkundige publicatie noemt voorbeelden als Van den Donk, Van den Hurk, Van der Putten en Van […]
Bewegend dorpsgeheugen Het filmarchief van dokter Emiel Kerssemakers bevat historische beelden die hij tijdens zijn jaren als huisarts in en rond Mierlo maakte. De opnamen tonen inwoners, activiteiten en gebeurtenissen uit een periode waarin particuliere film nog veel minder gebruikelijk was dan fotografie. Heemkundekring Myerle heeft verschillende compilaties uit dit materiaal digitaal ontsloten. Ook privébeelden […]
Ongelukken als onderdeel van lokale geschiedenis Naast oorlog, brand en epidemieën werd Mierlo door de eeuwen heen getroffen door verkeers-, arbeids-, water- en andere ongevallen. Zulke gebeurtenissen komen vaak slechts één keer in een krantenbericht, politierapport of familiearchief voor. De twintigste eeuw bracht nieuwe risico’s: gemotoriseerd verkeer, industrie en luchtvaart. Heemkundekring Myerle publiceerde bijvoorbeeld over […]
Personen die sporen nalieten Een overzicht van markante Mierlonaren kan nooit volledig objectief zijn. Bekendheid alleen is onvoldoende; voor deze encyclopedie staat de aantoonbare betekenis voor de geschiedenis, cultuur of herinnering van Mierlo centraal. Willem van Enckevoirt is een uitzonderlijk voorbeeld door zijn internationale kerkelijke carrière en zijn Apostelhuis. Godfried van Mierlo werd bisschop van […]
Een dorp met internationale verbindingen De geschiedenis van Mierlo was nooit volledig lokaal. Mensen, goederen, oorlogen, religie en economie verbonden het dorp voortdurend met gebieden ver buiten Brabant. Willem van Enckevoirt bouwde in Rome een internationale kerkelijke carrière op. Godfried van Mierlo werkte als dominicaan en bisschop in een religieus-politiek conflict dat heel Noordwest-Europa raakte. […]
Van archeologische vondst tot wereldvoetbal Sommige gebeurtenissen rond Mierlo haalden een veel groter publiek dan het dorp zelf. De ontdekking van de later zogenoemde Venus van Mierlo kreeg in 1961 al snel landelijke kranten-aandacht en werd een onderwerp van archeologisch debat. Ook evenementen trokken landelijke en internationale belangstelling. Dynamo Open Air bracht in 1999 op […]
Lokale woorden vastgelegd Mierlo’s woordenboek is een publicatie van Gerard van der Vleuten waarin het Mierlose dialect systematisch is vastgelegd. In de bibliotheek van Heemkundekring Myerle staat een tweede druk uit 2007 geregistreerd. Een dialectwoordenboek is meer dan een lijst vertalingen. Het legt woorden vast die kunnen verdwijnen wanneer dagelijkse werkzaamheden, landbouw, huisnijverheid of oude […]
Mierlonaren in het leger van Napoleon De Franse tijd maakte militaire dienst voor jonge mannen uit Mierlo tot een zeer concreet onderdeel van internationale oorlogvoering. Onder Napoleon werden inwoners van ingelijfde Nederlandse gebieden via loting en conscriptie in Franse eenheden opgenomen. Lokaal onderzoek heeft een reeks Mierlonaren geïdentificeerd die in verschillende regimenten terechtkwamen. Daardoor krijgt […]
Een lokale vorm van het Brabantse dialect Het Mierloos behoort tot de Brabantse dialectwereld. Het deelt veel woorden en klanken met omliggende plaatsen, maar lokale uitspraak, woordkeuze en uitdrukkingen geven het een eigen karakter. Heemkundekring Myerle besteedt regelmatig aandacht aan het dialect. In lokale puzzels worden inwoners bijvoorbeeld uitgedaagd om woorden en zinnen in het […]
Herinneringen als historische bron Niet alles wat in een dorp gebeurt komt in officiële documenten terecht. Persoonlijke herinneringen kunnen informatie geven over dagelijks werk, bijnamen, gebruiken, oorlogservaringen, winkels, buurtcontacten en gebeurtenissen die nooit formeel zijn vastgelegd. Heemkundekring Myerle gebruikt die kennis onder meer bij fotoherkenning. Tijdens bijeenkomsten worden oude beelden getoond en vullen aanwezigen elkaar […]
Een dorp groeit door komst van buitenaf Mierlo veranderde in de twintigste eeuw van een overwegend agrarisch dorp in een aantrekkelijke woonplaats binnen de stedelijke regio Eindhoven-Helmond. Daardoor groeide het aandeel inwoners zonder generatieslange familieband met het dorp. Nieuwe inwoners brengen andere ervaringen, woorden en gewoonten mee. Tegelijk maken zij via school, sport, buurt, werk, […]
Geschiedenis bevat ook onzekerheid Niet iedere vraag over Mierlo kan met de huidige bronnen definitief worden beantwoord. Soms ontbreken originele documenten, spreken transcripties elkaar tegen of is een latere traditie veel stelliger geworden dan het beschikbare bewijs toestaat. Voorbeelden zijn de precieze vroegste genealogie van de Heren van Mierlo, de exacte bouwfase van het oudste […]
Straffen moesten ook zichtbaar zijn In vroegere rechtssystemen had straf niet alleen als doel een veroordeelde te treffen. Openbaarheid kon ook dienen om de gemeenschap te waarschuwen en de eer of sociale positie van de veroordeelde aan te tasten. Daarom kwamen schandstraffen, publieke bekendmakingen en andere vormen van vernedering voor. Verbanning verwijderde een persoon tijdelijk […]
