Ga naar inhoud
Digitale Encyclopedie van Mierlo
Zoek in de bestaande historische kennisbank zonder honderden dossiers tegelijk te laden. Elk resultaat opent op zijn vaste, canonieke MvM-adres.
Verkennen
Resultaten
Een dorp kende mensen ook anders dan officieel In dorpsgemeenschappen met veel terugkerende voor- en familienamen waren bijnamen een praktische manier om personen en families uit elkaar te houden. Een bijnaam kon verwijzen naar beroep, uiterlijk, karakter, woonplaats, een voorouder of een opvallende gebeurtenis. Sommige bijnamen werden zo vertrouwd dat inwoners beter onder die naam […]
Eigen woorden voor een tijdelijke wereld Carnaval creëert een eigen taal van prinsen, raden, onderscheidingen, leuzen, hofkapellen en verenigingsnamen. In Mierlo is die taal sterk verbonden met het kersenmotief. Namen als De Kersepit en termen rond ‘pit’ en ‘kers’ maken lokale identiteit onderdeel van het feest. Ook dialect krijgt tijdens carnaval extra ruimte. Leuzen, liedjes […]
Feesten markeren het dorpsleven Mierlo kent een lange traditie van openbare feesten rond nationale gebeurtenissen, religieuze feestdagen, oogst, verenigingsjubilea en lokale evenementen. Historische optochten brachten gilden, muziekverenigingen, scholen en buurtgroepen samen. In de twintigste eeuw ontstonden evenementen met een uitgesproken Mierloos karakter, zoals het Kersenoogstfeest. Later kwamen daar uiteenlopende festivals, taptoes, culturele programma’s en verenigingsmarkten […]
Wat maakt Mierlo herkenbaar? Dorpsidentiteit ontstaat uit een combinatie van landschap, geschiedenis, taal, herinnering en sociale gewoonten. In Mierlo zijn onder meer de Luciakerk, de molen, de kersentraditie, het gilde, verenigingsleven en de oude gehuchten herkenbare elementen. Ook minder tastbare zaken spelen mee: de manier waarop inwoners over plekken praten, dialectwoorden gebruiken, verhalen doorgeven en […]
Families als dragers van dorpsgeschiedenis Familienamen keren in oude Mierlose registers, kadasterstukken en bevolkingsadministratie vaak generaties lang terug. Daardoor zijn zij belangrijke sleutels voor genealogisch onderzoek en de reconstructie van bewonersgeschiedenis. Sommige Nederlandse familienamen verwijzen naar geografische kenmerken. Een heemkundige publicatie noemt voorbeelden als Van den Donk, Van den Hurk, Van der Putten en Van […]
Kersenkoninginnen van Mierlo Ceremoniële vertegenwoordigers van het kersendorp tijdens oogstfeesten en latere herlevingen. Dit onderwerp krijgt een zelfstandig dossier omdat het een eigen plaats heeft in de geschiedenis van Mierlo en niet voldoende zichtbaar wordt wanneer het slechts als detail in een groter overzichtsartikel blijft staan. Historische kern De kersenkoningin werd een herkenbaar gezicht van […]
Van oogst naar dorpsfeest In 1948 organiseerde zangvereniging Sint Lucia het eerste grote Kersenoogstfeest. Het evenement groeide uit tot een jaarlijks dorpsfeest rond de bekendheid van Mierlo als kersendorp. Een belangrijk onderdeel was de verkiezing en kroning van een Kersenkoningin. Daarnaast kwamen er optochten met praalwagens, muziek, kermis en andere activiteiten. De feesten trokken in […]
Wonen in Mierlo, werken in de regio In de twintigste eeuw veranderde Mierlo van een dorp waarin landbouw en lokale nijverheid veel werk boden naar een woonplaats waarvan een groot deel van de beroepsbevolking buiten het dorp werkt. Betere wegen, fietsverbindingen, busvervoer en vooral de auto maakten dagelijkse reizen naar Eindhoven, Helmond, Geldrop en andere […]
Lokale woorden vastgelegd Mierlo’s woordenboek is een publicatie van Gerard van der Vleuten waarin het Mierlose dialect systematisch is vastgelegd. In de bibliotheek van Heemkundekring Myerle staat een tweede druk uit 2007 geregistreerd. Een dialectwoordenboek is meer dan een lijst vertalingen. Het legt woorden vast die kunnen verdwijnen wanneer dagelijkse werkzaamheden, landbouw, huisnijverheid of oude […]
Een lokale vorm van het Brabantse dialect Het Mierloos behoort tot de Brabantse dialectwereld. Het deelt veel woorden en klanken met omliggende plaatsen, maar lokale uitspraak, woordkeuze en uitdrukkingen geven het een eigen karakter. Heemkundekring Myerle besteedt regelmatig aandacht aan het dialect. In lokale puzzels worden inwoners bijvoorbeeld uitgedaagd om woorden en zinnen in het […]
Herinneringen als historische bron Niet alles wat in een dorp gebeurt komt in officiële documenten terecht. Persoonlijke herinneringen kunnen informatie geven over dagelijks werk, bijnamen, gebruiken, oorlogservaringen, winkels, buurtcontacten en gebeurtenissen die nooit formeel zijn vastgelegd. Heemkundekring Myerle gebruikt die kennis onder meer bij fotoherkenning. Tijdens bijeenkomsten worden oude beelden getoond en vullen aanwezigen elkaar […]
Muziek als verenigingscultuur Muziekverenigingen zijn al lange tijd zichtbaar bij processies, dorpsfeesten, carnaval, concerten en herdenkingen. Mierlo kende en kent koren, harmonie- en blaasmuziek, kapellen, bands en kleinere ensembles. Een bijzonder voorbeeld is Blaaskapel De Kersenlanders, die ontstond in de context van het eerste Kersenoogstfeest van 1948 en langdurig verbonden bleef met de kersentraditie. Van […]
Een dorp groeit door komst van buitenaf Mierlo veranderde in de twintigste eeuw van een overwegend agrarisch dorp in een aantrekkelijke woonplaats binnen de stedelijke regio Eindhoven-Helmond. Daardoor groeide het aandeel inwoners zonder generatieslange familieband met het dorp. Nieuwe inwoners brengen andere ervaringen, woorden en gewoonten mee. Tegelijk maken zij via school, sport, buurt, werk, […]
Bewegend Mierlo uit de twintigste eeuw Historische film is een uitzonderlijke bron omdat niet alleen gebouwen maar ook beweging, gedrag en gebeurtenissen zichtbaar blijven. Een belangrijk deel van het Mierlose filmmateriaal is gemaakt door huisarts dr. Emiel Kerssemakers, die van 1934 tot 1974 in Mierlo werkte en veel dorpsactiviteiten met een filmcamera vastlegde. Heemkundekring Myerle […]
Een visueel geheugen van het dorp Oude foto’s tonen details die geschreven bronnen vaak niet vermelden: gevels, kleding, wegdek, winkelreclame, bomen, voertuigen en de manier waarop inwoners openbare ruimte gebruikten. Heemkundekring Myerle beheert een omvangrijke beeldbank met foto’s van personen, gebouwen, verenigingen en gebeurtenissen uit Mierlo en het historische werkgebied. Een foto is niet vanzelf […]
Taal bewaart verdwenen werelden Oude dialectwoorden zijn vaak nauw verbonden met werkzaamheden en voorwerpen die uit het dagelijkse leven verdwenen. Landbouwgereedschap, textielwerk, onderdelen van een boerderij, voedselbereiding en lokale gebruiken hadden hun eigen woordenschat. Wanneer zo’n activiteit verdwijnt, verdwijnt vaak ook het woord uit actief gebruik. Daardoor kunnen woordenboeken en herinneringen informatie bewaren die in […]
Het eerste Mierlose weekblad Rond de Toren begon in 1963 als lokaal blad vanuit de Heilige Luciaparochie. De eerste uitgaven waren eenvoudige mededelingenbladen met informatie vanuit de kerk en enkele advertenties. Het blad groeide snel uit tot veel meer dan een parochieblad. Verenigingen publiceerden er nieuws, de lokale middenstand adverteerde en inwoners gebruikten kleine advertenties […]
Zichtbare continuïteit met het verleden Het Sint Catharina en Sint Barbara Gilde is voor Mierlo een bijzonder voorbeeld van een vereniging die haar wortels in de late middeleeuwen plaatst en nog steeds actief is. Daardoor verbindt het gilde heden en verleden op een zichtbare manier. Uniformen, vaandel, koningszilver, trom, vendel en schietrituelen geven historische symbolen […]
Plaatsnamen in brede zin Een toponiem is een geografische naam. In lokaal heemkundig onderzoek worden toponiemen en veldnamen vaak vrijwel als synoniemen gebruikt, al kan ’toponiem’ breder zijn en ook namen van gehuchten, waterlopen, wegen en andere plaatsen omvatten. Voor Mierlo zijn toponiemen belangrijk omdat sommige namen ouder kunnen zijn dan de oudste bewaard gebleven […]
Dialect is vooral gesproken taal Het eigene van een dialect zit niet alleen in woorden. Klank, ritme, klinkers en uitspraak kunnen minstens zo karakteristiek zijn. Daardoor kan een geschreven dialectzin maar gedeeltelijk weergeven hoe een oudere Mierlonaar werkelijk sprak. Heemkundige dialectvoorbeelden gebruiken aangepaste spelling om klanken zichtbaar te maken. Zulke schrijfwijzen zijn praktisch, maar vormen […]
Naamkaart van het landschap Vóór huisnummers, moderne straatnamen en nauwkeurige kaarten gebruikten bewoners namen om akkers, weilanden, heidevelden, bossen en andere terreinen aan te duiden. Zulke veldnamen vormden een praktische mentale kaart van het landschap. Heemkundekring Myerle beschrijft veldnamen als belangrijke bron voor historische geografie. Namen kunnen aanwijzingen bevatten over bodem, landbouw, bezit, gebruik, personen, […]
Herhaling maakt traditie Volksgebruiken zijn gewoonten die binnen een gemeenschap worden doorgegeven en gezamenlijk betekenis krijgen. In Mierlo lopen religieuze, agrarische en verenigingsgebonden tradities door elkaar. Voorbeelden zijn de meiboom, gildegebruiken, carnaval, processies en gebruiken rond de kersenoogst. Niet al deze tradities zijn even oud en sommige zijn in de twintigste eeuw opnieuw vormgegeven. Levend […]
Volkstuinen en zelfvoorziening in Mierlo Moestuinen en volkstuinen vormen de kleinschalige kant van de Mierlose voedselgeschiedenis. Naast commerciële landbouw verbouwden huishoudens groenten en fruit voor eigen gebruik, soms uit gewoonte, soms uit noodzaak en later ook als vrijetijdsbesteding. Het dossier volgt die veranderende betekenis zonder een moderne volkstuinvereniging automatisch terug te projecteren op oudere huis- […]
Meer dan een geboorteplaats Het woord Mierlonaar lijkt eenvoudig: iemand uit Mierlo. In de praktijk is lokale identiteit minder scherp af te bakenen. Sommige inwoners zijn in het dorp geboren en behoren tot families die er al generaties wonen. Anderen kwamen voor werk, een woning, een partner of de omgeving naar Mierlo en voelen zich […]
