Ga naar inhoud
Digitale Encyclopedie van Mierlo
Zoek in de bestaande historische kennisbank zonder honderden dossiers tegelijk te laden. Elk resultaat opent op zijn vaste, canonieke MvM-adres.
Verkennen
Resultaten
Angst, geloof en bestuurlijke macht Heksenvervolging ontstond niet uit één oorzaak. In de zestiende eeuw leefden geloof in magie, angst voor ziekte en misoogst, religieuze spanningen en sterke ideeën over duivel en zonde naast elkaar. Lokale conflicten en persoonlijke reputaties konden een beschuldiging vervolgens versterken. In Peelland ontstond in 1595 een opvallende vervolgingsgolf. Beschuldigingen uit […]
Twee Nederlanders aan het pauselijke hof Willem van Enckevoirt en Adriaan Florisz. Boeyens, de latere Adrianus VI, kenden elkaar al vóór hun Romeinse topfuncties. Lokale bronnen verbinden hun kennismaking met de universitaire wereld van Leuven. Toen Boeyens op 9 januari 1522 tot paus werd gekozen, verbleef hij in Spanje. Van Enckevoirt behartigde in de maanden […]
Armmeesters van Mierlo Armmeesters van Mierlo krijgt een zelfstandig dossier omdat dit onderwerp een eigen, herkenbare plaats inneemt in de geschiedenis van Mierlo en onvoldoende zichtbaar wordt wanneer het alleen als detail in een groter overzichtsartikel staat. De afbakening is bewust smal gehouden: dit dossier behandelt de lokale functie, ontwikkeling en betekenis van het onderwerp, […]
Een karig bestaan kon snel omslaan in nood Veel Mierlose gezinnen leefden eeuwenlang van kleine landbouwbedrijven, weven of ambacht. Het gezinsinkomen was vaak afhankelijk van het werk van meerdere gezinsleden. Een heemkundige reconstructie van de jaren 1760 beschrijft arbeidsdagen van twaalf uur of langer en een bestaan waarin ziekte, misoogst of een strenge winter een […]
Wereldgeschiedenis komt soms naar het dorp Mierlo ligt niet aan een internationale regeringszetel of grote luchthaven, maar toch kwamen in verschillende perioden opvallende bezoekers naar het dorp. Na de bevrijding in 1944 werd Huize Bethanië hoofdkwartier van het Britse VIII Corps. Lokale documentatie noemt bezoeken van hoge geallieerde leiders en prominenten, waaronder Bernard Montgomery, Dwight […]
Hoge sterfte in 1830–1832 In de jaren van de Belgische Opstand heerste in Mierlo en omgeving cholera. Lokale bronnen wijzen op zeer hoge sterftecijfers in 1830, 1831 en vooral 1832. Armoede, slechte hygiënische omstandigheden en beperkte medische hulp maakten bestrijding moeilijk. Een voormalige predikantenwoning werd ingericht voor opvang van zieken. Gemeentelijke maatregelen Burgemeester Ververs stelde […]
Cholera-alarm bij sluis 8 in 1866 In 1866 kreeg het gemeentebestuur te maken met een cholera-alarm nadat ziektegevallen waren gemeld op een schip dat bij sluis 8 in de Zuid-Willemsvaart lag. Het incident bleef beperkt, maar de gemeentelijke reactie laat zien welke noodmaatregelen in de negentiende eeuw beschikbaar waren. Wat de bronnen laten zien De […]
Vrouwen veroordeeld op beschuldigingen van toverij De bekendste Mierlose slachtoffers van de processen van 1595 zijn Marie Baten, Heijl Bellen, Lys Cuypers, Jenneken Gordtkens en Catharina Boons/Lyncken Pastoirs. Zij werden na waterproeven en verhoren veroordeeld en op 18 september 1595 geëxecuteerd. De dossiers laten zien hoe kwetsbaar een verdachte positie was. Een slechte reputatie, ruzie, […]
De naam kwam pas na de vondst De steen die later Venus van Mierlo zou worden genoemd, kreeg die naam niet van de archeologen tijdens de opgraving. Heemkundekring Myerle reconstrueert dat een journalist van de Volkskrant de benaming in 1961 introduceerde. Waarom precies voor Mierlo werd gekozen is niet volledig opgehelderd. De vindplaats lag bij […]
Een vondeling in Mierlo Historische kern In het lokale archiefonderzoek is een afzonderlijk dossier gewijd aan een vondeling en de documenten die daarover bewaard bleven. Een vondelingenzaak raakt meerdere historische systemen tegelijk: burgerlijke registratie, armenzorg, kerkelijke doop, voogdij en de vraag wie financieel verantwoordelijk werd voor een kind zonder bekende ouders. De identiteit en precieze […]
Ziekte kon een dorp ontwrichten Besmettelijke ziekten vormden vóór moderne hygiëne, vaccinatie en antibiotica een voortdurende bedreiging. Mierlo werd in verschillende eeuwen getroffen door epidemieën die in korte tijd veel slachtoffers maakten. De lokale Canon noemt als belangrijke voorbeelden pest in 1636, rode loop in 1779, pokken in 1824 en cholera vanaf 1830. Van gebed […]
Heilige Geestmeesters en de armenkas Voor de moderne sociale zekerheid werd plaatselijke armenzorg georganiseerd via kerkelijke en bestuurlijke structuren. Heilige Geestmeesters beheerden goederen en middelen die voor ondersteuning van behoeftigen bestemd waren. In Mierlo raakt dit onderwerp aan latere armmeesters en aan fondsen, maar de functies mogen niet zonder meer als identiek worden behandeld. Het […]
Ongelukken als onderdeel van lokale geschiedenis Naast oorlog, brand en epidemieën werd Mierlo door de eeuwen heen getroffen door verkeers-, arbeids-, water- en andere ongevallen. Zulke gebeurtenissen komen vaak slechts één keer in een krantenbericht, politierapport of familiearchief voor. De twintigste eeuw bracht nieuwe risico’s: gemotoriseerd verkeer, industrie en luchtvaart. Heemkundekring Myerle publiceerde bijvoorbeeld over […]
Hondsdolheid en hondenmaatregelen in Mierlo beschrijft hoe de gemeente in de negentiende en vroege twintigste eeuw reageerde op de dreiging van razende of mogelijk besmette honden. Het onderwerp ligt op het snijvlak van volksgezondheid, dierenbeheer en politietoezicht. Waarschuwingsplicht vanaf 1818 In 1818 verscheen volgens de lokale ziektegeschiedenis een provinciale publicatie die burgemeesters verplichtte omliggende gemeenten […]
Kinderpokkenuitbraak in Mierlo in 1824 In het voorjaar van 1824 kreeg Mierlo te maken met kinderpokken nadat een rondreizend gezin in het dorp was aangekomen. De uitbraak is goed bruikbaar om te laten zien hoe een negentiende-eeuws gemeentebestuur omging met melding, isolerende waarschuwingen en de nog jonge praktijk van vaccinatie. Wat de bronnen laten zien […]
Kleutercursussen van het Wit-Gele Kruis in Mierlo In 1967 kondigde het Wit-Gele Kruis in Mierlo via Rond de Toren een kleutercursus aan. Geïnteresseerden konden zich bij de wijkzuster melden. Zo’n korte aankondiging lijkt alledaags, maar is historisch waardevol omdat zij laat zien hoe gezondheidsvoorlichting in het dorp praktisch werd georganiseerd. Het kruiswerk richtte zich niet […]
Oude praktijk, moderne naam Familieleden en buren verzorgen hulpbehoevenden al eeuwen. De moderne term mantelzorg maakt zichtbaar dat deze langdurige, onbetaalde zorg een afzonderlijke maatschappelijke betekenis heeft. Waar vroegere gezinnen vaak vanzelfsprekend voor ouderen en zieken moesten zorgen omdat weinig alternatieven bestonden, functioneert mantelzorg tegenwoordig naast professionele zorg. Ondersteuning voor de mantelzorger De gemeente Geldrop-Mierlo […]
Medische armenzorg in Mierlo rond 1840 Rond 1840 werd de gebrekkige medische hulp aan arme inwoners van Mierlo onderwerp van provinciale kritiek. De reactie van het gemeentebestuur laat zien hoe gezondheidszorg vóór ziekenfondsen en moderne huisartsenzorg lokaal werd georganiseerd via betaalde armenpraktijken. Wat de bronnen laten zien De Myerlese Koerier beschrijft dat de Provinciale Commissie […]
Een dorp met internationale verbindingen De geschiedenis van Mierlo was nooit volledig lokaal. Mensen, goederen, oorlogen, religie en economie verbonden het dorp voortdurend met gebieden ver buiten Brabant. Willem van Enckevoirt bouwde in Rome een internationale kerkelijke carrière op. Godfried van Mierlo werkte als dominicaan en bisschop in een religieus-politiek conflict dat heel Noordwest-Europa raakte. […]
Moedercursussen van het Wit-Gele Kruis in Mierlo Voorlichting aan aanstaande en jonge moeders was een belangrijk onderdeel van de twintigste-eeuwse preventieve gezondheidszorg. In Mierlo gebeurde dit onder meer via het Wit-Gele Kruis en de wijkzusters. De lokale bronnen noemen cursussen, een bureau voor aanstaande moeders en consultatie rond zuigelingen. Daarmee werd kennis over zwangerschap, geboorte […]
Geschiedenis bevat ook onzekerheid Niet iedere vraag over Mierlo kan met de huidige bronnen definitief worden beantwoord. Soms ontbreken originele documenten, spreken transcripties elkaar tegen of is een latere traditie veel stelliger geworden dan het beschikbare bewijs toestaat. Voorbeelden zijn de precieze vroegste genealogie van de Heren van Mierlo, de exacte bouwfase van het oudste […]
Straffen moesten ook zichtbaar zijn In vroegere rechtssystemen had straf niet alleen als doel een veroordeelde te treffen. Openbaarheid kon ook dienen om de gemeenschap te waarschuwen en de eer of sociale positie van de veroordeelde aan te tasten. Daarom kwamen schandstraffen, publieke bekendmakingen en andere vormen van vernedering voor. Verbanning verwijderde een persoon tijdelijk […]
De uitbraak van 1636 Een van de bekendste vroege epidemieën in Mierlo is de pestuitbraak van 1636. Lokale bronnen plaatsen het begin van de uitbraak in het voorjaar in het gehucht Overakker. De ziekte kon in een gemeenschap met beperkte medische kennis en nauwe sociale contacten verwoestend uitpakken. Angst voor besmetting beïnvloedde handel, bezoek en […]
Pestuitbraak in Mierlo in 1636 De pest van 1636 behoort tot de zwaarste gedocumenteerde ziekteperioden in de vroege Mierlose geschiedenis. Henk Simons reconstrueerde het verloop aan de hand van begraafregisters van de Heilige Luciaparochie en vergeleek het patroon met Geldrop. Voor 1635 overleden volgens zijn telling gemiddeld één à twee inwoners per maand. Vanaf augustus […]
