Geen enkel stichtingsmoment
De ontwikkeling van Mierlo tot een middeleeuwse dorpsgemeenschap was een langdurig proces. Archeologische vondsten tonen bewoning en begraving in verschillende perioden, maar tussen losse nederzettingssporen en een georganiseerd dorp ligt een belangrijke stap.
Rond de vroege middeleeuwen is in de omgeving van de huidige Luciakerk een concentratie van bewoning en begraving zichtbaar. In de volle middeleeuwen komen daar schriftelijke bronnen bij. De naam Mierlo wordt herkenbaar, lokale heren treden in documenten op en grenzen en rechten worden steeds beter vastgelegd.
Een gemeenschap met kerk, grond en gezag
Een middeleeuwse dorpsgemeenschap bestond niet alleen uit huizen bij elkaar. Kerkelijke organisatie, landbouwgronden, gemeenschappelijke gebruiksrechten, lokale rechtspraak en de positie van de heer speelden samen een rol. Vanaf de twaalfde en dertiende eeuw wordt het daardoor mogelijk om Mierlo niet alleen archeologisch als bewoningsgebied, maar ook historisch als herkenbare gemeenschap te volgen.
Daarmee eindigt de vroegste geschiedenis en begint het verhaal van de heerlijkheid Mierlo, haar heren en het kasteel.
