Ga naar inhoud
Organisatie: Heemkundekring Myerle.Gebruik: reconstructie van de Mierlose heksenprocessen, Marie Baten, Heijl Bellen, Jenneken Gordtkens, Catharina Boons/Lyncken Pastoirs, Erasmus van Grevenbroeck, waterproeven en vonnissen.URL: https://www.heemkundekringmyerle.nl/heksenprocessen_Mierlo_1595.html
Organisatie: Heemkundekring Myerle.
Gebruik: reconstructie van de Mierlose heksenprocessen, Marie Baten, Heijl Bellen, Jenneken Gordtkens, Catharina Boons/Lyncken Pastoirs, Erasmus van Grevenbroeck, waterproeven en vonnissen.
URL: https://www.heemkundekringmyerle.nl/heksenprocessen_Mierlo_1595.html
Verbanden
Angst, geloof en bestuurlijke macht Heksenvervolging ontstond niet uit één oorzaak. In de zestiende eeuw leefden geloof in magie, angst voor ziekte en misoogst, religieuze spanningen en sterke ideeën over duivel en zonde naast elkaar. Lokale conflicten en persoonlijke reputaties konden een beschuldiging vervolgens versterken. In Peelland ontstond in 1595 een opvallende vervolgingsgolf. Beschuldigingen uit […]
Vrouwen veroordeeld op beschuldigingen van toverij De bekendste Mierlose slachtoffers van de processen van 1595 zijn Marie Baten, Heijl Bellen, Lys Cuypers, Jenneken Gordtkens en Catharina Boons/Lyncken Pastoirs. Zij werden na waterproeven en verhoren veroordeeld en op 18 september 1595 geëxecuteerd. De dossiers laten zien hoe kwetsbaar een verdachte positie was. Een slechte reputatie, ruzie, […]
De eerste Mierlose verdachte in 1595 Marie Baten werd begin september 1595 het middelpunt van de Mierlose vervolging. Volgens de procesreconstructie woonde zij bij de kerk en had zij al een reputatie die met toverij in verband werd gebracht. Op 9 september werd zij gearresteerd. Op 11 september onderging zij in Geldrop een waterproef. Ze […]
Beschuldigd nadat haar naam was genoemd Heijl Bellen werd gearresteerd nadat Marie Baten haar naam had genoemd. Samen met andere vrouwen werd zij opgesloten op het kasteel van Mierlo en naar de watermolen op Stipdonk gebracht voor een waterproef. De lokale reconstructie benadrukt dat er aanvankelijk nauwelijks concrete klachten uit de gemeenschap tegen haar waren. […]
Een verdachte die weinig wilde zeggen Jenneken Gordtkens werd op 12 september 1595 samen met andere Mierlose vrouwen opgepakt. Zij onderging dezelfde dag de waterproef. Volgens de heemkundige reconstructie waren er ook tegen haar aanvankelijk weinig concrete beschuldigingen. Tijdens haar eerste verhoor lukte het de ondervragers niet om een bekentenis te verkrijgen. Onder druk alsnog […]
Geen veroordeelde heks, maar een nabestaande Anneken Boons-Baten hoort bij de geschiedenis van de Mierlose heksenprocessen, maar zij was niet een van de geëxecuteerde vrouwen. Zij was weduwe van Jacob Boons en schoonzus van Catharina Boons, beter bekend als Lyncken Pastoirs. Catharina werkte als dienstbode van pastoor Adriaan Verrijt en werd tijdens de processen beschuldigd, […]
Lokale rechtspraak vóór de moderne rechtbank In de heerlijkheid Mierlo werd rechtspraak lokaal georganiseerd binnen het Brabantse juridische bestel. De heer beschikte over heerlijke rechten, terwijl schout en schepenen een centrale rol speelden bij onderzoek, getuigenverhoor, vonnis en bestuur. De bevoegdheden konden zowel civiele conflicten als strafzaken omvatten. Voor ernstige misdrijven gold de hoge jurisdictie […]
Bestuur en rechtspraak in één instelling Een schepenbank bestond uit lokale schepenen die onder leiding van de schout bestuurlijke en juridische taken uitvoerden. In een samenleving zonder moderne scheiding tussen gemeenteraad, bestuur en rechtbank liepen zulke functies in elkaar over. De schepenen legden verklaringen vast, behandelden transacties en spraken in rechtszaken vonnis. Hun stukken zijn […]
Van boete tot doodstraf Historische rechtspraak kende een breed scala aan straffen. Geldboetes en verbeurdverklaring kwamen veel voor, maar ook openbare vernedering, verbanning, lijfstraffen en in uitzonderlijke zware zaken de doodstraf. De aard van de straf hing af van periode, delict, rechtsgebied en juridische status van betrokkenen. Het is daarom onjuist om één vast strafstelsel […]
Een mooi verhaal is niet automatisch een historische bron Lokale geschiedenis zit vol sterke verhalen. Sommige blijken goed gedocumenteerd; andere zijn mondelinge overlevering, latere uitleg of folklore. De heksenprocessen zijn een duidelijk voorbeeld. De processtukken bewijzen dat mensen in 1595 van toverij werden beschuldigd en veroordeeld. Ze bewijzen niet dat die toverij werkelijk plaatsvond. Ook […]
Heer van Mierlo en Lierop in 1595 Erasmus van Grevenbroeck was heer van Mierlo en Lierop tijdens de heksenprocessen van 1595. Als landsheer beschikte hij over aanzienlijke bestuurlijke en juridische invloed binnen de heerlijkheid. De lokale bronnen reconstrueren een actieve rol van Erasmus bij het op gang brengen van de vervolging nadat namen uit Mierlo […]
Een korte en meedogenloze vervolgingsgolf In september 1595 vond in Mierlo een reeks heksenprocessen plaats onder het bewind van heer Erasmus van Grevenbroeck. De vervolging maakte deel uit van een bredere golf in Peelland, waarin kort na elkaar vrouwen uit onder meer Cranendonck, Leende, Geldrop, Mierlo, Lierop en Asten werden beschuldigd. In Mierlo begon de […]
