Johannes van Grootel

Johannes van Grootel

Johannes van Grootel werd op 23 juni 1853 in Mierlo geboren en overleed daar op 26 oktober 1929. Zijn levensloop verbindt gemeentelijke administratie, landbouwbezit en industrialisatie. BHIC documenteert hem als gemeenteontvanger van Mierlo en als mede-eigenaar van de steenfabriek die vanaf 1912 in Mierlo-Hout werd geëxploiteerd.

Van Grootel trouwde in 1894 met Elisabeth Bucas. Het gezin woonde in verschillende plaatsen in Brabant en bezat onder meer de Veehuijzische Hoeve in Nuenen. Zulke gegevens tonen dat zijn economische netwerk zich niet tot Mierlo beperkte. Voor de encyclopedie is vooral zijn dubbelrol interessant: hij werkte binnen het gemeentelijke financiële apparaat en investeerde tegelijk in een industriële onderneming.

Op 17 januari 1912 begon de firma Van der Meeren en Co. met de exploitatie van een steenfabriek aan de Steenovenweg in Mierlo-Hout. Van Grootel behoorde tot de vijf vennoten. De vestiging past in een periode waarin baksteenproductie mechanischer en kapitaalintensiever werd en waarin groeiende woningbouw en infrastructuur vraag naar bouwmateriaal creëerden.

In 1924 kwam zijn zoon Johannes Henricus van Grootel als directeur in het bedrijf. Na het overlijden van de oudere Johannes werd de familieband met de onderneming voortgezet. Rond 1933 veranderde de firmanaam in J.H. van Grootel en Co., machinale steenfabriek De Nijverheid. Daarmee is het belangrijk vader en zoon in bronnen niet door elkaar te halen wanneer alleen de naam Van Grootel wordt genoemd.

Johannes van Grootel is ook relevant omdat Mierlo-Hout in zijn tijd nog tot de gemeente Mierlo behoorde. De steenfabriek hoort dus volwaardig in de industriële geschiedenis van de historische gemeente Mierlo, ook al ligt de locatie sinds de annexatie van 1968 binnen Helmond. Dat geografische onderscheid voorkomt dat latere gemeentegrenzen op het verleden worden teruggeprojecteerd.

Het persoonsdossier moet samen worden gelezen met het bedrijfsdossier De Nijverheid. Daar staat de onderneming centraal; hier gaat het om de man die als bestuurder en investeerder aan de basis stond. Verdere verdieping kan komen uit notariële akten, gemeentelijke personeelsgegevens, belastingregisters en het bedrijfsarchief bij het Regionaal Historisch Centrum Eindhoven.

Bestuurder en ondernemer

De combinatie van gemeenteontvanger en industrieel roept interessante vragen op over de lokale elite aan het begin van de twintigste eeuw. Dat betekent niet dat er sprake was van belangenverstrengeling; daarvoor is geen aanwijzing zonder nader onderzoek. Wel laat zijn loopbaan zien dat bestuurlijke functies, grondbezit en ondernemerschap in dezelfde sociale netwerken konden samenkomen.

Een verdere persoonsreconstructie kan gebruikmaken van bevolkingsregisters, notariële akten en belastinggegevens. Daarmee kunnen woonplaatsen, bezit en zakelijke transacties beter worden gevolgd. Het bedrijfsarchief kan vervolgens duidelijk maken welke rol Van Grootel daadwerkelijk in de dagelijkse leiding van De Nijverheid speelde, tegenover die van zijn mede-vennoten en later zijn zoon.

Naamgebruik. Omdat ook zijn zoon Johannes Henricus bij De Nijverheid betrokken raakte, moet bij ieder bedrijfsdocument worden gecontroleerd welke Johannes van Grootel wordt bedoeld. Dat voorkomt een veelvoorkomende genealogische fout waarbij handelingen van vader en zoon in één levensloop worden samengevoegd. Jaartal, functie en leeftijd zijn daarbij de belangrijkste controlevelden.

Ook zijn functie als gemeenteontvanger kan via benoemings- en salarisbesluiten verder worden gedateerd. Zo kan beter worden vastgesteld in welke jaren zijn bestuurlijke en zakelijke activiteiten elkaar overlapten en welke documenten rechtstreeks aan hem zijn toe te schrijven.