Ga naar inhoud
Digitale Encyclopedie van Mierlo
Verken deze collectie in compacte pagina’s. Alleen de dossiers op deze pagina worden geladen.
Collectie
Brood als dagelijkse basis De bakker verwerkte meel tot brood en andere bakproducten. In een dorp met graanteelt en een eigen korenmolen bestond een directe keten van akker naar molenaar en bakker. De Mierlose bronnen tonen bakkers ook in andere lokale geschiedenissen. Johannes Ferdinand Branten, echtgenoot van Anna Maria Doers, wordt als Mierlose bakker en […]
Vruchtbaarheid maken op arme zandgrond De natuurlijke Mierlose zandgronden bevatten relatief weinig voedingsstoffen. Bemesting was daarom een voorwaarde voor langdurige akkerbouw. Stalmest werd vermengd met strooisel, plaggen en ander organisch materiaal en over de bouwlanden verspreid. Door herhaald opbrengen werden sommige oude akkers geleidelijk opgehoogd. Een landbouwkundige revolutie in de moderne tijd Vanaf de negentiende […]
Werk in huis én bedrijf Het werk van de boerin beperkte zich niet tot het huishouden. Zij zorgde voor eten, kleding en kinderen, maar werkte vaak tegelijk mee aan melken, voeren, tuinieren, oogsten, bewaren en verwerken van voedsel. Op gemengde bedrijven liepen woon- en bedrijfsruimte letterlijk in elkaar over. De werkdag werd bepaald door seizoenen, […]
IJzerwerk voor boeren en dorp De smid vervaardigde en repareerde uiteenlopende ijzeren onderdelen: gereedschap, beslag, haken, scharnieren en onderdelen voor karren en landbouwmachines. Mierlose bronnen geven concrete voorbeelden. In 1823–1824 maakte smid Godefridus van Stekelenborg voor de gemeente nieuwe brandhaken. In een krantenverslag uit 1921 komt smid Liebrechts voor als lokale middenstander. Een ambacht midden […]
Gemengd bedrijf als basis Het traditionele boerenbedrijf in Mierlo was meestal geen sterk gespecialiseerd bedrijf zoals veel moderne landbouwbedrijven. Akkerbouw en veehouderij vulden elkaar aan. Rogge, boekweit, aardappelen en later uiteenlopende groenten werden gecombineerd met koeien, varkens, kippen en soms schapen of werkpaarden. De kringloop binnen het bedrijf was belangrijk. Vee leverde melk, vlees en […]
Specialist voor werkpaarden Zolang paarden dagelijks werden gebruikt voor landbouw en vervoer, was hoefverzorging essentieel. De hoefsmid bekapte hoeven en bracht hoefijzers aan wanneer gebruik en ondergrond dat vereisten. Het werk vroeg kennis van zowel metaalbewerking als het dier. Een verkeerd passend hoefijzer kon kreupelheid veroorzaken en daarmee direct de trekkracht van een boerenbedrijf aantasten. […]
Wintervoer maken in de zomer Gras uit beemden en weilanden werd gemaaid en gedroogd tot hooi. Dat hooi was nodig om runderen en andere dieren door de winter te voeren wanneer weinig vers gras beschikbaar was. Het werk was sterk afhankelijk van droog weer. Maaien, keren, drogen, bijeenbrengen en binnenhalen moesten op het juiste moment […]
Het varken werd op het erf verwerkt Huisslacht was lange tijd een vast onderdeel van het winterse boerenleven. Een slager of gespecialiseerde thuisslachter kwam naar het erf om een varken te slachten en verder te verwerken. Heemkundekring Myerle noemt onder meer Wim van Gerven als thuisslachter. Ook slager Janus van den Wittenboer trok in de […]
Boeren met weinig grond Niet iedere landbouwer bezat of pachtte een grote hoeve. Keuterboeren beschikten over een klein bedrijf met weinig grond en slechts enkele dieren. Het eigen bedrijf leverde vaak onvoldoende inkomen om een gezin volledig te onderhouden. Daarom werd landbouw geregeld gecombineerd met ander werk, bijvoorbeeld thuisweven, seizoenarbeid, dagloon of een ambacht. In […]
Vroege verantwoordelijkheid Kinderen op een boerderij hielpen vroeger vaak al jong mee. Kleine taken konden bestaan uit dieren voeren, eieren rapen, aardappelen sorteren, boodschappen doen of jongere kinderen verzorgen. Oudere kinderen werkten ook mee bij oogst en zwaardere werkzaamheden. Lokale levensverhalen laten zien dat het hele gezin kon worden ingezet om een gemengd boerenbedrijf draaiende […]
Houten schoeisel voor dagelijks werk Klompen waren goedkoop, stevig en geschikt voor natte en modderige erven. In een agrarisch dorp was er daardoor lange tijd vraag naar lokale klompenmakers. Een concreet Mierloos voorbeeld is Janus Cuijten. Een herinnering uit de Heemkundekring beschrijft zijn gezin aan het Eindhovensch Kanaal als klompenmakersfamilie waarbij veel kinderen hielpen met […]
Melk, mest en bezit Koeien waren belangrijke dieren op het gemengde boerenbedrijf. Zij leverden melk voor eigen gebruik en verkoop en produceerden mest voor het bouwland. Lokale herinneringen tonen hoe direct de melkvoorziening vroeger kon zijn. In een verhaal over de boerderij van de familie Smeets kwam een dorpsgenoot dagelijks met een melkkan naar de […]
Eeuwenlang de economische basis Mierlo was tot ver in de twintigste eeuw in hoofdzaak een agrarisch dorp. Boerderijen lagen verspreid langs oude wegen, gehuchten en akkercomplexen. Veel bedrijven waren klein en combineerden akkerbouw, vee en nevenwerk om voldoende inkomen te verwerven. Op de zandgronden werden gewassen geteeld die relatief goed tegen schrale omstandigheden konden, zoals […]
Graan malen voor het dorp De molenaar zette windkracht om in maalwerk. Op de Mierlose standerdmolen werd graan tussen molenstenen tot meel of veevoer verwerkt. De molen was eeuwenlang bezit van de Heren van Mierlo en werd aan een molenaar verpacht. Heemkundig onderzoek noemt de molen zeer waarschijnlijk een banmolen: inwoners moesten hun graan daar […]
Het drukste moment van het landbouwjaar Oogsten was afhankelijk van het gewas. Graan moest worden gemaaid en gedorst, aardappelen gerooid en fruit geplukt. Bij kwetsbare producten bepaalde het weer hoe snel gewerkt moest worden. In Mierlo was veel oogstwerk nog lang handwerk. De twintigste-eeuwse groentecontractteelt kon juist profiteren van grote gezinnen: lokale bronbeschrijvingen benadrukken dat […]
Grond en plantenmateriaal van heide en andere gronden Plaggen zijn dun afgestoken lagen vegetatie met een deel van de ondergrond. In het historische landbouwsysteem konden zij als strooisel in de stal worden gebruikt. Vermengd met dierlijke mest en ander organisch materiaal werden de plaggen later over akkers verspreid. Daarmee droegen zij bij aan de vorming […]
Mest opbouwen in een verdiepte stal De potstal was een stalsysteem waarbij mest zich ophoopte in een verdiept stalgedeelte. Strooisel, heideplaggen, bosstrooisel en zand konden worden toegevoegd, zodat een steeds dikker mestpakket ontstond. Wanneer de stal werd uitgereden, kwam dit materiaal op de akkers terecht. Door dit eeuwenlang te herhalen ontstonden rond oude dorpen dikke […]
Graan voor de zandgrond Rogge was eeuwenlang een belangrijk gewas op de arme zandgronden van Zuidoost-Brabant. Het gewas kon beter met voedselarme bodem en winterse omstandigheden omgaan dan veel andere graansoorten. Voor Mierlo past rogge in het traditionele landbouwsysteem rond oude akkers en gemengde bedrijven. Het graan leverde meel voor voeding en veel stro voor […]
Wol, vlees en gebruik van schrale gronden Schapen konden grazen op gronden die voor akkerbouw minder geschikt waren, waaronder heide en andere gemeenschappelijke of marginale gronden. Zij leverden wol, vlees en mest. Voor het historische zandlandschap rond Mierlo past schapenhouderij in het bredere systeem waarin heide, akker, stal en dorp met elkaar verbonden waren. Geen […]
Schapen op de heide Schapen pasten goed in het oude heidelandschap rond Mierlo. Zij konden grazen op gronden die voor akkerbouw weinig geschikt waren en leverden mest, vlees en wol. Wol vormde een belangrijke grondstof voor de regionale textielproductie. In de bredere omgeving van Geldrop en Mierlo ontstond daardoor een nauwe band tussen landbouw en […]
Maken én repareren De schoenmaker vervaardigde en vooral later repareerde leren schoenen en ander leerwerk. In een tijd waarin goederen kostbaar waren, werden schoenen veel langer gebruikt en meermaals hersteld. Mierlose bronnen noemen al in 1762 schoenmaker Hendrik Gooris. De gemeente liet hem twaalf leren brandemmers maken. Een krantenreconstructie uit 1921 noemt daarnaast schoenmaker Boelens […]
Van dier tot winkelproduct De traditionele slager deed veel meer dan vlees achter een toonbank verkopen. Hij slachtte dieren, beende karkassen uit en maakte zelf producten als worst en zult. Een goed gedocumenteerd Mierloos voorbeeld is Janus van den Wittenboer, die een slagerij aan de Marktstraat had. Hij werkte overdag in slachterij en winkel en […]
Trekkracht vóór de tractor Paarden en ossen leverden eeuwenlang de kracht voor ploegen, karren en ander zwaar werk. Welke dieren werden gebruikt hing af van bedrijf, tijd en beschikbare middelen. Dat beide in Mierlo praktisch van belang waren blijkt onder meer uit oude gemeentelijke brandweerregels: bij brand konden paarden, ossen en karren van inwoners worden […]
Vleesvoorraad op het erf Een of meer varkens vormden op veel historische boerenerven een belangrijke vleesreserve. De dieren konden worden gevoerd met producten en reststromen uit het eigen huishouden en bedrijf. Lokale bronnen tonen varkens regelmatig in het dagelijkse boerderijleven. In een bericht uit De Kersenpit over een brand op ’t Oudven wordt bijvoorbeeld vermeld […]
