Ga naar inhoud
Digitale Encyclopedie van Mierlo
Verken deze collectie in compacte pagina’s. Alleen de dossiers op deze pagina worden geladen.
Collectie
Een dorp kende mensen ook anders dan officieel In dorpsgemeenschappen met veel terugkerende voor- en familienamen waren bijnamen een praktische manier om personen en families uit elkaar te houden. Een bijnaam kon verwijzen naar beroep, uiterlijk, karakter, woonplaats, een voorouder of een opvallende gebeurtenis. Sommige bijnamen werden zo vertrouwd dat inwoners beter onder die naam […]
Georganiseerd carnaval vanaf de jaren zestig Feesten voor de vastentijd hebben een lange Europese geschiedenis, maar het moderne georganiseerde Mierlose carnaval kreeg vooral vanaf de jaren zestig zijn herkenbare vorm. Heemkundekring Myerle noemt 1960 als oprichtingsjaar van carnavalsvereniging De Kersenpitten. Kort daarna volgden andere verenigingen. Prinsen, raden van elf, pronkzittingen, optochten, kapellen en carnavalsnamen werden […]
Eigen woorden voor een tijdelijke wereld Carnaval creëert een eigen taal van prinsen, raden, onderscheidingen, leuzen, hofkapellen en verenigingsnamen. In Mierlo is die taal sterk verbonden met het kersenmotief. Namen als De Kersepit en termen rond ‘pit’ en ‘kers’ maken lokale identiteit onderdeel van het feest. Ook dialect krijgt tijdens carnaval extra ruimte. Leuzen, liedjes […]
Wat maakt Mierlo herkenbaar? Dorpsidentiteit ontstaat uit een combinatie van landschap, geschiedenis, taal, herinnering en sociale gewoonten. In Mierlo zijn onder meer de Luciakerk, de molen, de kersentraditie, het gilde, verenigingsleven en de oude gehuchten herkenbare elementen. Ook minder tastbare zaken spelen mee: de manier waarop inwoners over plekken praten, dialectwoorden gebruiken, verhalen doorgeven en […]
Families als dragers van dorpsgeschiedenis Familienamen keren in oude Mierlose registers, kadasterstukken en bevolkingsadministratie vaak generaties lang terug. Daardoor zijn zij belangrijke sleutels voor genealogisch onderzoek en de reconstructie van bewonersgeschiedenis. Sommige Nederlandse familienamen verwijzen naar geografische kenmerken. Een heemkundige publicatie noemt voorbeelden als Van den Donk, Van den Hurk, Van der Putten en Van […]
Van bescherming naar traditie Schuttersgilden ontstonden als broederschappen die naast religieuze en sociale taken ook een beschermende functie voor de lokale gemeenschap konden hebben. Heemkundekring Myerle beschrijft dat de nog bestaande schuttersgilden in de regio hun wortels tot de late middeleeuwen kunnen terugvoeren. Mierlo kende van oudsher drie schuttersgilden: Sint Catharina en Sint Barbara en […]
Historische beeldcollecties van Mierlo Historische foto’s, films en andere beeldbronnen geven Mierlo een visuele geschiedenis die geschreven archieven niet kunnen vervangen. Ze tonen gevels, wegen, kleding, winkels, scholen, verenigingen, landschappen en gebeurtenissen. Juist omdat beeld zo overtuigend kan lijken, verdient ook de bronkritiek rond foto’s en films een zelfstandig dossier. Wat de bronnen vastleggen De […]
Lokale woorden vastgelegd Mierlo’s woordenboek is een publicatie van Gerard van der Vleuten waarin het Mierlose dialect systematisch is vastgelegd. In de bibliotheek van Heemkundekring Myerle staat een tweede druk uit 2007 geregistreerd. Een dialectwoordenboek is meer dan een lijst vertalingen. Het legt woorden vast die kunnen verdwijnen wanneer dagelijkse werkzaamheden, landbouw, huisnijverheid of oude […]
Een lokale vorm van het Brabantse dialect Het Mierloos behoort tot de Brabantse dialectwereld. Het deelt veel woorden en klanken met omliggende plaatsen, maar lokale uitspraak, woordkeuze en uitdrukkingen geven het een eigen karakter. Heemkundekring Myerle besteedt regelmatig aandacht aan het dialect. In lokale puzzels worden inwoners bijvoorbeeld uitgedaagd om woorden en zinnen in het […]
De kers hoort sterk bij de geschiedenis en identiteit van Mierlo. Vooral de Mierlose Zwarte, een donkerrode tot bijna zwarte kers, werd in de twintigste eeuw een bekend streekproduct. Rond de teelt ontstond een hele keten van boomgaarden, pluk, handel, veiling en verwerking. Later groeide daar een dorpscultuur omheen met het Kersenoogstfeest, kersenkoninginnen, streekproducten en […]
Herinneringen als historische bron Niet alles wat in een dorp gebeurt komt in officiële documenten terecht. Persoonlijke herinneringen kunnen informatie geven over dagelijks werk, bijnamen, gebruiken, oorlogservaringen, winkels, buurtcontacten en gebeurtenissen die nooit formeel zijn vastgelegd. Heemkundekring Myerle gebruikt die kennis onder meer bij fotoherkenning. Tijdens bijeenkomsten worden oude beelden getoond en vullen aanwezigen elkaar […]
Mondelinge geschiedenis van Mierlo Veel kennis over een dorp leeft eerst in herinneringen: verhalen over straten, bijnamen, winkels, oorlog, werk en verenigingen. Mondelinge geschiedenis maakt die kennis onderzoekbaar wanneer duidelijk wordt vastgelegd wie iets vertelt, wanneer en vanuit welke ervaring. Wat de bronnen vastleggen De bronlaag bevat formeel gearchiveerde oorlogsinterviews uit 1994, een heemkundige beeld- […]
Een dorp groeit door komst van buitenaf Mierlo veranderde in de twintigste eeuw van een overwegend agrarisch dorp in een aantrekkelijke woonplaats binnen de stedelijke regio Eindhoven-Helmond. Daardoor groeide het aandeel inwoners zonder generatieslange familieband met het dorp. Nieuwe inwoners brengen andere ervaringen, woorden en gewoonten mee. Tegelijk maken zij via school, sport, buurt, werk, […]
Bewegend Mierlo uit de twintigste eeuw Historische film is een uitzonderlijke bron omdat niet alleen gebouwen maar ook beweging, gedrag en gebeurtenissen zichtbaar blijven. Een belangrijk deel van het Mierlose filmmateriaal is gemaakt door huisarts dr. Emiel Kerssemakers, die van 1934 tot 1974 in Mierlo werkte en veel dorpsactiviteiten met een filmcamera vastlegde. Heemkundekring Myerle […]
Een visueel geheugen van het dorp Oude foto’s tonen details die geschreven bronnen vaak niet vermelden: gevels, kleding, wegdek, winkelreclame, bomen, voertuigen en de manier waarop inwoners openbare ruimte gebruikten. Heemkundekring Myerle beheert een omvangrijke beeldbank met foto’s van personen, gebouwen, verenigingen en gebeurtenissen uit Mierlo en het historische werkgebied. Een foto is niet vanzelf […]
Taal bewaart verdwenen werelden Oude dialectwoorden zijn vaak nauw verbonden met werkzaamheden en voorwerpen die uit het dagelijkse leven verdwenen. Landbouwgereedschap, textielwerk, onderdelen van een boerderij, voedselbereiding en lokale gebruiken hadden hun eigen woordenschat. Wanneer zo’n activiteit verdwijnt, verdwijnt vaak ook het woord uit actief gebruik. Daardoor kunnen woordenboeken en herinneringen informatie bewaren die in […]
Het eerste Mierlose weekblad Rond de Toren begon in 1963 als lokaal blad vanuit de Heilige Luciaparochie. De eerste uitgaven waren eenvoudige mededelingenbladen met informatie vanuit de kerk en enkele advertenties. Het blad groeide snel uit tot veel meer dan een parochieblad. Verenigingen publiceerden er nieuws, de lokale middenstand adverteerde en inwoners gebruikten kleine advertenties […]
Zichtbare continuïteit met het verleden Het Sint Catharina en Sint Barbara Gilde is voor Mierlo een bijzonder voorbeeld van een vereniging die haar wortels in de late middeleeuwen plaatst en nog steeds actief is. Daardoor verbindt het gilde heden en verleden op een zichtbare manier. Uniformen, vaandel, koningszilver, trom, vendel en schietrituelen geven historische symbolen […]
Plaatsnamen in brede zin Een toponiem is een geografische naam. In lokaal heemkundig onderzoek worden toponiemen en veldnamen vaak vrijwel als synoniemen gebruikt, al kan ’toponiem’ breder zijn en ook namen van gehuchten, waterlopen, wegen en andere plaatsen omvatten. Voor Mierlo zijn toponiemen belangrijk omdat sommige namen ouder kunnen zijn dan de oudste bewaard gebleven […]
Dialect is vooral gesproken taal Het eigene van een dialect zit niet alleen in woorden. Klank, ritme, klinkers en uitspraak kunnen minstens zo karakteristiek zijn. Daardoor kan een geschreven dialectzin maar gedeeltelijk weergeven hoe een oudere Mierlonaar werkelijk sprak. Heemkundige dialectvoorbeelden gebruiken aangepaste spelling om klanken zichtbaar te maken. Zulke schrijfwijzen zijn praktisch, maar vormen […]
Naamkaart van het landschap Vóór huisnummers, moderne straatnamen en nauwkeurige kaarten gebruikten bewoners namen om akkers, weilanden, heidevelden, bossen en andere terreinen aan te duiden. Zulke veldnamen vormden een praktische mentale kaart van het landschap. Heemkundekring Myerle beschrijft veldnamen als belangrijke bron voor historische geografie. Namen kunnen aanwijzingen bevatten over bodem, landbouw, bezit, gebruik, personen, […]
Herhaling maakt traditie Volksgebruiken zijn gewoonten die binnen een gemeenschap worden doorgegeven en gezamenlijk betekenis krijgen. In Mierlo lopen religieuze, agrarische en verenigingsgebonden tradities door elkaar. Voorbeelden zijn de meiboom, gildegebruiken, carnaval, processies en gebruiken rond de kersenoogst. Niet al deze tradities zijn even oud en sommige zijn in de twintigste eeuw opnieuw vormgegeven. Levend […]
Meer dan een geboorteplaats Het woord Mierlonaar lijkt eenvoudig: iemand uit Mierlo. In de praktijk is lokale identiteit minder scherp af te bakenen. Sommige inwoners zijn in het dorp geboren en behoren tot families die er al generaties wonen. Anderen kwamen voor werk, een woning, een partner of de omgeving naar Mierlo en voelen zich […]
