Ga naar inhoud
Digitale Encyclopedie van Mierlo
Zoek in de bestaande historische kennisbank zonder honderden dossiers tegelijk te laden. Elk resultaat opent op zijn vaste, canonieke MvM-adres.
Verkennen
Resultaten
De uitbraak van 1636 Een van de bekendste vroege epidemieën in Mierlo is de pestuitbraak van 1636. Lokale bronnen plaatsen het begin van de uitbraak in het voorjaar in het gehucht Overakker. De ziekte kon in een gemeenschap met beperkte medische kennis en nauwe sociale contacten verwoestend uitpakken. Angst voor besmetting beïnvloedde handel, bezoek en […]
Kinderpokken in Mierlo Pokken vormden in de negentiende eeuw nog een reële bedreiging. Een goed gedocumenteerd Mierloos geval vond plaats in 1824, toen de veertienjarige Barbara Hartman ziek in Mierlo aankwam en natuurlijke pokken bleek te hebben. Zij overleed op 9 april. Er werden ook andere ziektegevallen vastgesteld. De burgemeester liet bij besmette woningen waarschuwingen […]
Gebeurtenissen die het dorp collectief raakten Een ramp onderscheidt zich van een gewoon ongeval doordat de gevolgen een grotere groep of het hele dorp raken. In de Mierlose geschiedenis zijn verschillende gebeurtenissen zo in het collectieve geheugen terechtgekomen. De grote Marktstraatbrand van 1921 verwoestte tientallen woningen en liet 29 gezinnen zonder huis achter. Tijdens de […]
Lokale rechtspraak vóór de moderne rechtbank In de heerlijkheid Mierlo werd rechtspraak lokaal georganiseerd binnen het Brabantse juridische bestel. De heer beschikte over heerlijke rechten, terwijl schout en schepenen een centrale rol speelden bij onderzoek, getuigenverhoor, vonnis en bestuur. De bevoegdheden konden zowel civiele conflicten als strafzaken omvatten. Voor ernstige misdrijven gold de hoge jurisdictie […]
Een zware epidemie in 1779 De ‘rode loop’ was een ernstige vorm van dysenterie met bloederige diarree. In 1779 werd Mierlo hard getroffen. Pastoor Sebastianus van Kerckhoven hield een gedetailleerd verslag bij. Tussen 1 en 23 oktober overleden volgens die bron 68 inwoners aan de ziekte. Op 14 oktober telde de gemeentesecretaris 211 zieken. Beperkte […]
Bestuur en rechtspraak in één instelling Een schepenbank bestond uit lokale schepenen die onder leiding van de schout bestuurlijke en juridische taken uitvoerden. In een samenleving zonder moderne scheiding tussen gemeenteraad, bestuur en rechtbank liepen zulke functies in elkaar over. De schepenen legden verklaringen vast, behandelden transacties en spraken in rechtszaken vonnis. Hun stukken zijn […]
Schoolbezoek in Mierlo 1854–1902 Schoolbezoek in Mierlo 1854–1902 brengt een cijfermatige laag aan in de onderwijsgeschiedenis. De beschikbare overzichten laten zien dat deelname aan onderwijs veranderde door schoolorganisatie, meisjesonderwijs en uiteindelijk de leerplicht. Leerlingen in een agrarisch dorp In de negentiende eeuw was regelmatig schoolbezoek niet vanzelfsprekend. Onderwijs kostte tijd die in boerengezinnen ook nodig […]
Klassen als momentopname Schoolfoto’s behoren tot de meest persoonlijke bronnen voor de lokale geschiedenis. Zij tonen leerlingen, leerkrachten, kleding, schoolgebouwen en soms speelplaatsen of klaslokalen. Omdat vrijwel ieder schooljaar nieuwe groepen ontstonden, vormen klassenfoto’s een soort visueel bevolkingsregister van opeenvolgende generaties Mierlonaren. Herkennen vraagt samenwerking De grootste uitdaging is vaak niet het beeld zelf, maar […]
Bewegen wordt onderdeel van het schoolprogramma Lichamelijke oefening kreeg in de twintigste eeuw een steeds duidelijker plaats in het onderwijs. Waar oudere schooldagen vooral draaiden om lezen, schrijven, rekenen, orde en kennisvakken, werd bewegingsonderwijs geleidelijk een vast onderdeel van het lesprogramma. Schoolgymnastiek vraagt andere ruimte dan een traditioneel klaslokaal. Daardoor kregen scholen speelplaatsen, gymnastieklokalen en […]
Leraar, koster en soms voorzanger De vroegere schoolmeester had vaak meer functies dan alleen lesgeven. In Mierlo kon hij tegelijk koster en voorzanger zijn. Dat verklaart waarom kerk en onderwijs eeuwenlang nauw met elkaar verbonden waren. Tot 1648 werden katholieke schoolmeesters door de kerkelijke omgeving benoemd. Daarna kwam het officiële onderwijs in protestantse handen. Reinier […]
Wie betaalt het bijzondere onderwijs? De Nederlandse schoolstrijd draaide vooral om de positie en financiering van openbaar en bijzonder, vaak confessioneel onderwijs. De vrijheid van onderwijs werd in 1848 grondwettelijk vastgelegd, maar bijzondere scholen moesten aanvankelijk grotendeels zelf worden bekostigd. In het overwegend katholieke Mierlo kreeg de wens naar katholiek onderwijs in de tweede helft […]
De nalatenschap achter het Apostelhuis Met ‘Stichting Van Enckevoirt’ wordt in de Mierlose geschiedenis de vermogens- en beheersstructuur rond de nalatenschap van kardinaal Willem van Enckevoirt bedoeld. Historische bronnen spreken vooral van de stichting of fundatie van het Apostelhuis. Inkomsten kwamen uit bezittingen, verpachtingen en andere rechten. Een rentmeester beheerde die middelen; later lag het […]
Van boete tot doodstraf Historische rechtspraak kende een breed scala aan straffen. Geldboetes en verbeurdverklaring kwamen veel voor, maar ook openbare vernedering, verbanning, lijfstraffen en in uitzonderlijke zware zaken de doodstraf. De aard van de straf hing af van periode, delict, rechtsgebied en juridische status van betrokkenen. Het is daarom onjuist om één vast strafstelsel […]
Tentoonstelling Zorg in Mierlo 2026 In het voorjaar van 2026 organiseerde Heemkundekring Myerle in het atrium van Hof van Bethanië de tentoonstelling Zorg in Mierlo. De expositie vormde een belangrijk publiek onderdeel van het gelijknamige jaarthema. Aan de hand van historische foto’s, zorgvoorwerpen en voorbeelden van gebouwen werd zichtbaar gemaakt hoe lokale gezondheids- en welzijnszorg […]
Een uitzonderlijke zestiende-eeuwse loopbaan De reis van Willem van Enckevoirt van het landelijke Mierlo naar Rome is een van de opvallendste persoonlijke verhalen uit de dorpsgeschiedenis. Een kerkelijke opleiding bood in de late middeleeuwen aan een talentvolle jongen een van de weinige wegen naar internationale studie en bestuur. Van Enckevoirt kwam vermoedelijk via ‘s-Hertogenbosch en […]
VGLO Sint Agnes VGLO Sint Agnes krijgt een zelfstandig dossier omdat dit onderwerp een eigen, herkenbare plaats inneemt in de geschiedenis van Mierlo en onvoldoende zichtbaar wordt wanneer het alleen als detail in een groter overzichtsartikel staat. De afbakening is bewust smal gehouden: dit dossier behandelt de lokale functie, ontwikkeling en betekenis van het onderwerp, […]
Vluchtelingenhulp voor Tibetanen in Mierlo in 1966 Op 24 oktober 1966 werd in Mierlo een lokale inzamelingsactie gehouden voor Tibetaanse vluchtelingen. Rond de Toren kondigde de actie rechtstreeks aan de inwoners aan. Bij het blad was een bedrukt zakje gevoegd waarin een bijdrage kon worden gedaan; die zakjes zouden op de avond van 24 oktober […]
Een mooi verhaal is niet automatisch een historische bron Lokale geschiedenis zit vol sterke verhalen. Sommige blijken goed gedocumenteerd; andere zijn mondelinge overlevering, latere uitleg of folklore. De heksenprocessen zijn een duidelijk voorbeeld. De processtukken bewijzen dat mensen in 1595 van toverij werden beschuldigd en veroordeeld. Ze bewijzen niet dat die toverij werkelijk plaatsvond. Ook […]
Gemeentelijk betaalde geboortehulp Vroedvrouwen waren al vroeg onderdeel van de Mierlose zorg. In de achttiende eeuw betaalden de borgemeesters een jaarlijks tractement aan verschillende vroedvrouwen. Bekende voorbeelden zijn Jenneke van Eijck-Knapen, vroedvrouw van 1753 tot 1755; Anna Maria Dijstelblom, werkzaam van 1757 tot 1766; Lucie van Bree, die van 1767 tot 1783 bleef; en Antonetta […]
Vrouwelijke standsorganisaties in Mierlo Vrouwelijke standsorganisaties speelden in de twintigste eeuw een rol in het sociale en verenigingsleven van Mierlo. Het jubileumverhaal over ZijActief laat een lijn zien van Boerinnenbond via KVO naar de huidige vereniging. Een contemporaine bron uit 1966 toont daarnaast dat meerdere vrouwelijke organisaties uit Mierlo-Dorp en Mierlo-Hout gezamenlijk optraden als plaatselijk […]
Vrouwen in het Mierlose gildewezen Vrouwen in het Mierlose gildewezen is als zelfstandig dossier opgenomen omdat het een herkenbaar onderdeel vormt van de sociale, religieuze, economische of landschappelijke geschiedenis van Mierlo. In oudere overzichtsartikelen kwamen onderdelen van dit onderwerp soms al zijdelings voor, maar daardoor bleven bronprovenance, ontwikkeling in de tijd en de lokale betekenis […]
Vrouwen in het Mierlose onderwijs Vrouwen in het Mierlose onderwijs volgt twee lijnen die vaak door elkaar lopen: de toegang van meisjes tot onderwijs en de groeiende rol van vrouwen als onderwijzeres. In Mierlo speelde de komst van de Franciscanessen vanaf 1874 daarin een grote rol. Zusters en de Luciaschool Toen in 1874 acht Franciscanessen […]
Drie beschuldigden uit Mierlo-Hout Ook het toenmalige buurtschap ’t Hout, het latere Mierlo-Hout, werd in 1595 door de heksenvervolging getroffen. Marie Baten noemde tijdens een verhoor op 14 september drie vrouwen uit ’t Hout. Een van hen was Judth van Dorren. Zij werd opgepakt en bij vrouwen uit Lierop gevoegd die de waterproef moesten ondergaan. […]
Wijkzusters Remmen, De Vries en De Putter in Mierlo Na de lange werkperiode van de gezusters Ronz werd de Mierlose wijkverpleging voortgezet door andere verpleegkundigen. In de lokale historische bronnen worden zuster Remmen, zuster De Vries en zuster De Putter expliciet genoemd. Hun namen illustreren de continuïteit van een zorgmodel waarin de wijkzuster letterlijk de […]
