Ga naar inhoud
Een lange geschiedenis van grensplannen
Annexatie was voor Mierlo geen eenmalige kwestie. In de twintigste eeuw kwamen meerdere voorstellen en besluiten aan de orde waarbij grondgebied van Mierlo naar omliggende gemeenten zou gaan. Vooral de groei van Helmond speelde daarin een grote rol. Niet ieder plan werd uitgevoerd en daarom moet onderscheid worden gemaakt tussen politieke voorstellen, provinciale herindelingsplannen, wetsvoorstellen en daadwerkelijk doorgevoerde grenswijzigingen.
Van vroege plannen naar de grenswijziging van 1968
De discussie was al vóór de Tweede Wereldoorlog concreet. Een rijksarchiefdossier uit 1920 documenteert een formeel grensgeschil tussen Helmond en Mierlo en in 1929 leidde een nieuw herindelingsvoorstel tot een zichtbare anti-annexatiebeweging in Mierlo.
De ingrijpendste uitgevoerde wijziging volgde eind jaren zestig. De Wet van 27 september 1967, gepubliceerd als Staatsblad 1967, 471, wijzigde de grenzen van Helmond en omliggende gemeenten en hief Stiphout op. De wet bepaalde onder meer dat delen van Mierlo aan Helmond werden toegevoegd. Per 1 januari 1968 ging Mierlo-Hout bestuurlijk over naar Helmond. Daarmee verloor Mierlo in één keer een groot deel van zijn bevolking en grondgebied.
Latere grenswijzigingen
De grenskwestie bleef daarna actueel. In 1995 ging Brandevoort naar Helmond en in 1997 ging een vrijwel onbewoond deel van de Strabrechtse Heide over naar de nieuwe gemeente Heeze-Leende. Deze besluiten verschilden juridisch en politiek van de annexatie van Mierlo-Hout, maar horen samen in het bredere verhaal van het kleiner wordende gemeentelijke grondgebied.
Annexatie is niet hetzelfde als fusie
Ook de latere discussie over de bestuurlijke toekomst van Mierlo moet zorgvuldig worden benoemd. Pogingen om Mierlo volledig bij Helmond onder te brengen zijn niet hetzelfde als de uiteindelijke gemeentelijke herindeling van 2004. Op 1 januari 2004 gingen de zelfstandige gemeenten Mierlo en Geldrop op in de nieuwe gemeente Geldrop-Mierlo. In de encyclopedie worden annexatie, grenscorrectie en gemeentelijke fusie daarom als afzonderlijke bestuurlijke processen behandeld.
Bronnen en bronkritiek
Voor uitgevoerde grenswijzigingen zijn wetgeving, Staatsblad, CBS-registraties en andere officiële overheidsstukken leidend voor datum, juridische status en bestuurlijke overdracht. Lokale heemkundige publicaties, kranten en herinneringen zijn vooral waardevol voor de maatschappelijke discussie, protesten en de manier waarop inwoners de plannen beleefden. Wanneer lokale bronnen een afgerond oppervlak of inwonertal noemen dat afwijkt van een officiële registratie, wordt dat verschil zichtbaar gehouden.
Gerelateerde dossiers
- Strijd tegen annexatie
- Anti-annexatiebeweging in Mierlo in 1929
- Annexatie van Mierlo-Hout in 1968
- Brandevoort naar Helmond in 1995
- Grenswijziging Strabrechtse Heide 1997
- Gemeentelijke fusie van 2004
