Grenswijziging Strabrechtse Heide 1997

Heidegrond naar Heeze-Leende

Per 1 januari 1997 vond opnieuw een grote grenswijziging plaats. Een vrijwel onbewoond gebied ten zuiden van de A67, onderdeel van de Strabrechtse Heide, ging van Mierlo naar de nieuwe gemeente Heeze-Leende.

CBS registreert de overdracht als 488 hectare zonder woningen of inwoners. De lokale heemkundige beschrijving rondt dit af op ongeveer 480 hectare.

Beheer van het natuurgebied

Het doel was onder meer een logischer bestuurlijke indeling van het kwetsbare natuurgebied. Voor de bevolking van Mierlo veranderde er nauwelijks iets direct, maar op de kaart was het effect groot. Na de correcties van 1968, 1995 en 1997 was bijna de helft van het vroegere Mierlose grondgebied elders komen te liggen.

Bestuurlijke grens en natuurlandschap

De grenswijziging op de Strabrechtse Heide laat zien dat gemeentegrenzen en landschappelijke eenheden niet altijd samenvallen. Heide, vennen, bossen en natuurbeheer vormen één ecologisch systeem dat door meerdere gemeenten kan lopen. Een administratieve overdracht verandert de bevoegde gemeente, maar niet onmiddellijk het landschap, de recreatieve routes of de historische gebruiksgeschiedenis.

Voor Mierlo betekende de wijziging opnieuw een vermindering van het formele grondgebied. Bij oppervlakte- en bevolkingsstatistiek moet daarom worden vastgelegd vanaf welke peildatum de nieuwe grens in de cijfers is verwerkt. Voor natuurhistorische onderwerpen is een andere benadering nodig: daar kan het logischer zijn om het gehele landschappelijke complex te beschrijven en de bestuurlijke grenzen slechts als één informatielaag te tonen.

Historische kaarten kunnen bovendien laten zien hoe het gebruik van de heide al vóór moderne natuurbeheergrenzen veranderde door begrazing, ontginning, bosaanplant en recreatie. Zo voorkomt de encyclopedie dat een grenswijziging wordt gepresenteerd alsof daarmee ook de historische relatie tussen Mierlo en de Strabrechtse Heide ophield.

Bij locaties op of nabij de heide moet daarom steeds worden vermeld of de tekst de historische Mierlose relatie, de huidige gemeentegrens of het natuurgebied als geheel bedoelt.

Bestuurlijke context

Gemeentegrenzen en bestuurlijke indelingen zijn door de tijd veranderd. Voor Mierlo zijn vooral 1968, 1995, 1997 en 2004 belangrijke ijkpunten. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen officiële CBS- of overheidsregistraties, lokale afrondingen van oppervlakte en bevolking en politieke herinneringen aan annexatie of fusie. Historische woonkernen zoals Mierlo-Hout worden behandeld binnen de grens die op het besproken moment gold.

Verbanden binnen de encyclopedie

Het dossier Ontstaan van de gemeente Mierlo is via thematisch onderdeel met dit onderwerp verbonden. Mierlo kende al eeuwen vóór de moderne gemeentelijke organisatie een eigen lokale bestuursstructuur.

Het dossier Deel 15 – Bestuur, gemeentegrenzen en de fusie is via onderwerp met dit onderwerp verbonden. Deze deelpagina is de inhoudelijke hoofdingang van dit onderdeel van de Digitale Encyclopedie van Mierlo.

Bronnen en interpretatie

De onderbouwing combineert institutionele documentatie, lokale historische publicaties. Tot de gebruikte bronnen behoren CBS – Gebieden Nederland: voormalige gemeente Mierlo, Heemkundekring Myerle – Hoe Mierlo haar grondgebied zag slinken, Tweede Kamer – Samenvoeging gemeenten Geldrop en Mierlo, Gemeente Helmond – Grenslijnen in de stad en 2 aanvullende bronnen. Waar twee bronnen een ander jaartal, oppervlak, naamvorm of interpretatie geven, wordt dat verschil niet stilzwijgend weggewerkt. De encyclopedie geeft de voorkeur aan de bron die het dichtst bij de oorspronkelijke registratie staat en maakt lokale varianten zichtbaar wanneer die historisch relevant zijn.