Kasteelterrein Mierlo

De plaats van het verdwenen kasteel

Mierlo kende tot rond 1800 een omvangrijk omgracht kasteelcomplex. Wanneer het precies werd gebouwd is niet bekend. Archeologisch en historisch onderzoek maakt een oorsprong in de late middeleeuwen aannemelijk. De eerste betrouwbare schriftelijke vermelding staat in het testament van Hendrik Dickbier uit 1410.

Van het Kasteel van Mierlo is bovengronds vrijwel niets meer over. Onder de weilanden op Overakker bevinden zich echter nog funderingen, puinlagen, grachten en andere archeologische resten.

Beschermde archeologische locatie

Omdat bovengronds nauwelijks iets van het kasteel resteert, ligt de historische waarde vooral in de bodem. Funderingen, puinlagen, grachten en andere resten maken het terrein tot een belangrijke archeologische vindplaats.

Het locatiedossier beschrijft de site als geheel; afzonderlijke dossiers behandelen gebouwen, grachten, boerderijen en bewoners.

Locatie en historische afbakening

De ligging van een historische locatie kan door de tijd anders zijn benoemd of begrensd. Oude veldnamen, buurtschappen en landschappelijke zones worden daarom niet zonder kaart- of kadastrale onderbouwing als moderne harde grens weergegeven. Waar een locatie tegenwoordig buiten Mierlo ligt maar in de besproken periode tot de gemeente Mierlo behoorde, wordt die historische context expliciet vermeld.

Direct verwante onderwerpen

Kasteel van Mierlo is via ligt op met dit dossier verbonden. Mierlo kende tot rond 1800 een omvangrijk omgracht kasteelcomplex.

Deel 03 – Het Kasteel van Mierlo is via hoofdlocatie met dit dossier verbonden. Deze deelpagina is de inhoudelijke hoofdingang van dit onderdeel van de Digitale Encyclopedie van Mierlo.

Bronnen en zekerheid

De bronlaag combineert institutionele documentatie, lokale historische publicaties, aanvullende bronnen. Tot de gebruikte bronnen behoren RAAP – Archeologische evaluatie en waardering kasteelsite Mierlo, Canon van Mierlo – Het kasteel en zijn bewoners, Erfgoed Brabant – Kasteel Mierlo, Heemkundekring Myerle – Kasteel Mierlo en 1 aanvullende bron. Bij verschillen tussen bronnen blijft het onderscheid zichtbaar tussen rechtstreeks gedocumenteerde gegevens, latere reconstructies en lokale overlevering. Een exact jaartal, locatie of persoonsdetail wordt niet toegevoegd wanneer de huidige bronlaag daarvoor onvoldoende zekerheid geeft.

Verdieping: heerlijkheid en kasteelgeschiedenis

Bij dit onderwerp is het belangrijk bestuurlijke rechten, familiebezit en fysieke plaatsen niet als één geheel te behandelen. Een heer kon rechten uitoefenen zonder ieder stuk grond persoonlijk te bezitten, terwijl bezit door vererving, huwelijk, verkoop of verpanding kon veranderen. Voor de geschiedenis van Mierlo levert juist de combinatie van oorkonden, leen- en cijnsgegevens, schepenbankstukken, genealogie, kaarten en archeologie het sterkste beeld op. Namen die in verschillende eeuwen terugkeren moeten bovendien per persoon en generatie worden geïdentificeerd. Zo blijft duidelijk welke uitspraak rechtstreeks uit een bron volgt en welke samenhang pas later door historici is gereconstrueerd.

Historische gelaagdheid van de plek

Voor Kasteelterrein Mierlo is de huidige locatie slechts één moment in een langere ruimtelijke geschiedenis. Percelen, wegen, waterlopen, eigendom en gebruik kunnen in de loop van de tijd zijn verschoven of opnieuw benoemd. De encyclopedie probeert daarom oude kaarten en kadastrale gegevens te verbinden met modern kaartmateriaal, maar vermijdt een exacte moderne grens wanneer de historische bron die niet ondersteunt. Foto’s en luchtbeelden zijn vooral waardevol wanneer standpunt en datering bekend zijn. Zo kan later een betrouwbare tijdreeks ontstaan van landschap, bebouwing en gebruik, waarbij ook verdwenen elementen een plaats houden in het dossier.