Voormalige Mona

Archeologische locatie bij de oude dorpskern

Met ‘voormalige Mona’ wordt de vroegere horecalocatie bedoeld op de hoek van de Heer van Scherpenzeelweg en Bisschop van Mierlostraat.

Bij werkzaamheden in 2009 werd hier archeologisch onderzoek uitgevoerd. Daarbij kwamen vijftien vroegmiddeleeuwse graven aan het licht.

Belang voor de kerkgeschiedenis

De locatie ligt dicht bij de historische kerkplaats en Bethanië. De graven ondersteunen het beeld dat dit deel van Mierlo al in de Karolingische periode een centrale plaats voor bewoning en begraving was.

De naam Mona is dus modern; de archeologische betekenis van de plek is meer dan duizend jaar ouder.

Archeologische interpretatie

Een losse vondst, waterput of graf dateert in de eerste plaats het betreffende object of spoor en niet automatisch de gehele bewoning van een locatie. Voor Mierlo is het daarom belangrijk onderscheid te maken tussen vondsten zonder duidelijke context, professioneel opgegraven structuren en latere reconstructies. Steentijd, Bronstijd, IJzertijd, Romeinse tijd en vroege middeleeuwen kunnen op dezelfde locatie sporen hebben achtergelaten zonder dat daarmee ononderbroken bewoning is bewezen.

Verbanden binnen de encyclopedie

Het dossier Archeologie in Mierlo is via thematisch onderdeel met dit onderwerp verbonden. De archeologie van Mierlo laat zien dat de geschiedenis van het gebied veel verder teruggaat dan de eerste geschreven vermeldingen.

Het dossier Deel 05 – Archeologie en prehistorie is via onderwerp met dit onderwerp verbonden. Deze deelpagina is de inhoudelijke hoofdingang van dit onderdeel van de Digitale Encyclopedie van Mierlo.

Een moderne plaatsnaam voor een oude vindplaats

Bij archeologische documentatie is het nuttig onderscheid te maken tussen de naam van een opgravingslocatie en de historische naam van het terrein. ‘Voormalige Mona’ is een praktische moderne aanduiding. De mensen die hier in de vroege middeleeuwen begroeven, kenden die naam vanzelfsprekend niet. Dit lijkt een klein detail, maar voorkomt dat moderne horecageschiedenis en vroegmiddeleeuwse topografie onbedoeld met elkaar worden vermengd.

De plek in een groter vroegmiddeleeuws landschap

De betekenis van de locatie ontstaat vooral door de nabijheid van Bethanië en de Luciakerk. Wanneer vondsten uit deze zones gezamenlijk op historische hoogtemodellen en kadastrale kaarten worden geplaatst, kan beter worden onderzocht hoe bewoning en begraving zich tot elkaar verhielden. Daarbij moet rekening worden gehouden met latere wegen, perceelsgrenzen en bouwactiviteiten die het bodemarchief hebben doorsneden. De voormalige Mona is daardoor niet alleen een grafveldlocatie, maar ook een referentiepunt voor de reconstructie van de vroegste dorpskern.

Onderzoeksagenda

Voor deze locatie is het verstandig de moderne terreinontwikkeling nauwkeurig te documenteren. Bouwtekeningen en verstoringskaarten kunnen aangeven welke delen van de vroegmiddeleeuwse ondergrond mogelijk nog intact zijn. Daarmee kan toekomstig onderzoek gericht worden op resterende zones, zonder reeds verstoorde delen opnieuw als kansrijk te behandelen.

Bronnen en zekerheid

De onderbouwing combineert institutionele of onderzoeksdocumentatie, lokale historische publicaties. Tot de gebruikte bronlaag behoren Heemkundekring Myerle – Karolingisch grafveld Mona, Heemkundekring Myerle – Archeologie startpagina, Gemeente Geldrop-Mierlo – Catalogus archeologie, Gemeente Geldrop-Mierlo – Archeologische beleidskaart en 2 aanvullende bronnen. Waar een oudere publicatie en recenter onderzoek van elkaar verschillen, krijgt de meest directe of methodisch sterkste bron voorrang. Onzekerheden over datering, locatie of interpretatie blijven expliciet zichtbaar.