Ga naar inhoud
Digitale Encyclopedie van Mierlo
Zoek in de bestaande historische kennisbank zonder honderden dossiers tegelijk te laden. Elk resultaat opent op zijn vaste, canonieke MvM-adres.
Verkennen
Resultaten
Een dorp dat uit meerdere kernen bestond Historisch Mierlo bestond niet uit één compacte bebouwde kom. Boerderijen en woningen lagen verspreid over verschillende buurtschappen en gehuchten, verbonden door zandwegen, kerkpaden en landbouwroutes. De volkstelling van 1840 onderscheidde Mierlo-dorp, Overakker, Loeswijk, Bekelaar, Marktstraat, Broek, ’t Hout en Het Goor. Samen telden deze buurtschappen 324 huizen en […]
Langgevelboerderijen in een agrarisch dorp Als voormalige agrarische gemeente kende Mierlo veel boerderijen. De cultuurhistorische inventarisatie noemt vooral het Brabantse langgeveltype: woon- en bedrijfsfuncties liggen daarbij onder één langgerekt dak en zijn vanaf de lange gevel bereikbaar. De meeste historische boerderijen waren sober uitgevoerd in baksteen en lagen dicht langs wegen of aan de rand […]
Geen strak gepland centrum De historische kern van Mierlo is in de loop van eeuwen gegroeid. De omgeving van de Luciakerk, Dorpsstraat, Heuvel, Marktstraat en oude verbindingswegen vormde geen vooraf ontworpen centrum, maar een netwerk van kerk, boerderijen, woningen, bestuurlijke gebouwen en kleine bedrijven. De cultuurhistorische inventarisatie wijst de omgeving van Zaagstelling, Heuvel en Dorpsstraat […]
Historische geografie van Mierlo Historische geografie verbindt oude kaarten, kadastrale percelen, wegen, waterlopen, gehuchten en veldnamen met het huidige landschap. Voor Mierlo is het kadaster van 1832 een belangrijk ijkpunt, maar het onderzoek reikt verder terug via akten en heerlijkheidsarchieven en vooruit via latere topografische kaarten. Dit dossier beschrijft de methode en de lokale waarde […]
Het landschap opgedeeld in duizenden stukken Het agrarische landschap van Mierlo bestond uit een fijn netwerk van percelen met verschillende eigenaren en gebruiksvormen. Grenzen werden gevormd door sloten, wallen, paden, hagen of eenvoudig door overeengekomen meetpunten. Maatboeken uit 1792 en 1810 registreerden al eigendom en oppervlakte. Vanaf 1832 maakte het kadaster de percelen systematisch meetbaar […]
Geschiedenis terugleggen op het huidige stratenplan Een historische wandelkaart maakt zichtbaar waar verdwenen wegen, oude gehuchten, boerderijen, veldnamen en gebouwen in het huidige Mierlo lagen. Zo’n kaart is geen oorspronkelijke historische bron op zichzelf, maar een moderne reconstructie op basis van meerdere bronnen. De belangrijkste onderlaag is de kadastrale kaart van 1832. Daarboven kunnen gegevens […]
Een van de kasteelboerderijen Het Hofgoed was een boerderij aan de Kasteelweg die tot het historische bezit rond het Kasteel van Mierlo behoorde. Op de kadastrale kaart van 1832 stond de hoeve in bezit van baron M.G.K. van Scherpenzeel-Heusch. In de negentiende en twintigste eeuw wisselde het Hofgoed meerdere malen van eigenaar. In 1936 werd […]
Houtschat en houtrechten in Mierlo Houtschat en houtrechten in Mierlo krijgt een zelfstandig dossier omdat dit onderwerp een eigen, herkenbare plaats inneemt in de geschiedenis van Mierlo en onvoldoende zichtbaar wordt wanneer het alleen als detail in een groter overzichtsartikel staat. De afbakening is bewust smal gehouden: dit dossier behandelt de lokale functie, ontwikkeling en […]
Jaarmarkt van Mierlo uit 1232 Een van de vroegste aanwijzingen voor de economische betekenis van Mierlo is het recht om een jaarmarkt te houden. De Canon van Mierlo vermeldt dat hertog Hendrik I van Brabant in 1232 aan Mierlo het recht toekende om een jaarmarkt te organiseren. Zo’n marktprivilege was in de middeleeuwen meer dan […]
De eerste uniforme kadastrale basis In 1832 werd het Nederlandse kadaster operationeel als uniform stelsel voor grondbelasting. Voor Mierlo zijn de eerste kadastrale kaarten en de Oorspronkelijk Aanwijzende Tafel daardoor een uitzonderlijk rijke momentopname. Per perceel werden onder meer nummer, ligging, oppervlakte, eigenaar, beroep, soort eigendom en gebruikscategorie geregistreerd. Daardoor is zichtbaar waar huizen, akkers, […]
Kadastrale bronnen van Mierlo: minuutplan, OAT en leggers Het vroege kadaster vormt een sleutel tot de ruimtelijke geschiedenis van Mierlo. Het minuutplan laat percelen, wegen, waterlopen en bebouwing zien, terwijl de Oorspronkelijke Aanwijzende Tafel de kaartnummers aan eigenaars en gebruik koppelt. Latere leggers maken vervolgens veranderingen in eigendom en percelering zichtbaar. Wat de bronnen vastleggen […]
Een fijnmazig netwerk Naast de grotere zandwegen kende Mierlo een dicht netwerk van karrensporen en voetpaden. Karrensporen verbonden boerderijen met akkers, heide, hooilanden en naburige dorpen. Smallere voetpaden boden wandelaars vaak een directere route. Op historische kaarten is te zien dat het wegennet veel minder strak was dan tegenwoordig. Routes konden langs perceelsgrenzen lopen, splitsen […]
Kortste route naar de parochiekerk Kerkpaden waren voetpaden die bewoners van buurtschappen en verspreide boerderijen gebruikten om naar de kerk te gaan. Zij liepen vaak zo rechtstreeks mogelijk door akkers en weilanden en volgden niet altijd de bredere karroutes. De kadastrale kaart van Mierlo uit 1832 laat verschillende wegen met de naam Kerkweg zien. Daarbij […]
Route naar de kerk De Kerkstraat maakt deel uit van de oude route naar de historische kerkplaats van Mierlo. Op negentiende-eeuwse kaarten zijn meerdere ‘Kerkwegen’ herkenbaar die vanuit verschillende delen van het dorp naar de parochiekerk liepen. De straat kreeg in 1876 een bijzondere positie in de verkeersgeschiedenis van het dorp. Heemkundig onderzoek beschrijft de […]
Ketelmuziek op Luchen in 1909 Ketelmuziek op Luchen in 1909 gaat over een opmerkelijk conflict tussen boerenbelang en jachtrecht. Boeren maakten met potten, pannen, ketels en ander materiaal lawaai om hazen uit hun rogge en koren te verjagen. Landbouwschade door wild In 1909 ondervonden boeren op Luchen ernstige schade van hazen die vanuit de Luchense […]
Melk, mest en bezit Koeien waren belangrijke dieren op het gemengde boerenbedrijf. Zij leverden melk voor eigen gebruik en verkoop en produceerden mest voor het bouwland. Lokale herinneringen tonen hoe direct de melkvoorziening vroeger kon zijn. In een verhaal over de boerderij van de familie Smeets kwam een dorpsgenoot dagelijks met een melkkan naar de […]
Eeuwenlang de economische basis Mierlo was tot ver in de twintigste eeuw in hoofdzaak een agrarisch dorp. Boerderijen lagen verspreid langs oude wegen, gehuchten en akkercomplexen. Veel bedrijven waren klein en combineerden akkerbouw, vee en nevenwerk om voldoende inkomen te verwerven. Op de zandgronden werden gewassen geteeld die relatief goed tegen schrale omstandigheden konden, zoals […]
Boeren op arme zandgrond Mierlo was tot ver in de twintigste eeuw in hoofdzaak een agrarisch dorp. Boerderijen lagen verspreid langs oude wegen, gehuchten en akkercomplexen. Veel bedrijven waren klein en combineerden akkerbouw, vee en nevenwerk om voldoende inkomen te verwerven. De hogere gronden rond Mierlo bestaan grotendeels uit zand. Zulke bodems zijn van nature […]
Meer dan alleen een straat In de volkstelling van 1840 werd Marktstraat niet alleen als straatnaam gebruikt, maar als afzonderlijke buurtschap. Er werden 47 huizen en 353 inwoners geregistreerd. Daarmee was Marktstraat in 1840 een van de grootste bevolkingsconcentraties binnen de gemeente Mierlo. Een agrarisch en sociaal lint De historische Marktstraat bestond uit woningen, boerderijen, […]
Een landschappelijke interpretatie Mierlo wordt soms als esdorp beschreven vanwege de combinatie van oude akkercomplexen, gehuchten en hoger gelegen bouwlanden. De term is vooral een moderne landschappelijke typering en geen historische bestuurlijke categorie. Rond historische nederzettingen op de Brabantse zandgronden lagen grotere akkercomplexen. Deze bouwlanden lagen doorgaans op relatief hoge en droge grond, dicht genoeg […]
Een eeuw van grote verandering Wie historische kaarten en foto’s naast het huidige Mierlo legt, ziet een ingrijpende verandering. Rond 1900 bestond het dorp uit een relatief open lint van bebouwing, boerderijen, akkers, boomgaarden en zand- of klinkerwegen. Grote delen van het huidige woongebied waren nog landbouwgrond. Industrialisering, nieuwe infrastructuur, oorlog, bevolkingsgroei en woningbouw veranderden […]
Mierlo tijdens de legermanoeuvres van 1904 In 1904 werd Mierlo onderdeel van grootschalige militaire manoeuvres. Zulke oefeningen waren bedoeld om troepen, leiding, verbindingen en logistiek onder omstandigheden te testen die op oorlogvoering moesten lijken. Voor inwoners betekende dat tijdelijk een heel ander dorpsbeeld: militairen trokken over wegen en akkers, paarden en materieel moesten worden verzorgd […]
Van agrarisch dorp naar woonplaats in een stedelijke regio Wie historische kaarten en foto’s naast het huidige Mierlo legt, ziet een ingrijpende verandering. Rond 1900 bestond het dorp uit een relatief open lint van bebouwing, boerderijen, akkers, boomgaarden en zand- of klinkerwegen. Grote delen van het huidige woongebied waren nog landbouwgrond. In de twintigste eeuw […]
Historische kern en moderne woonplaats Modern Mierlo is geen breuk met het verleden, maar een nieuwe laag daarbovenop. De middeleeuwse kerkplaats, oude wegen, boerderijen, kersentraditie en verenigingen bestaan naast nieuwbouwwijken, moderne scholen, sportvoorzieningen en regionale infrastructuur. Mierlo-Dorp is de oude centrale kern rond onder meer de Luciakerk, Dorpsstraat, Marktstraat, Heuvel en omliggende buurtschappen. Archeologische vondsten […]
