Ga naar inhoud
Meer dan alleen een straat
In de volkstelling van 1840 werd Marktstraat niet alleen als straatnaam gebruikt, maar als afzonderlijke buurtschap. Er werden 47 huizen en 353 inwoners geregistreerd.
Daarmee was Marktstraat in 1840 een van de grootste bevolkingsconcentraties binnen de gemeente Mierlo.
Een agrarisch en sociaal lint
De historische Marktstraat bestond uit woningen, boerderijen, werkplaatsen en horeca langs een oude route. Het gebied had daardoor zowel woon-, landbouw- als verkeersfuncties.
De grote brand van 1921 veranderde het straatbeeld ingrijpend. Veel oudere bebouwing verdween en werd vervangen. Toch blijft de volkstelling van 1840 belangrijk om te begrijpen dat ‘Marktstraat’ historisch een hele nederzettingszone aanduidde.
Van veldnaam naar kaartbeeld
Gehuchten, akkers, beemden, hoeven en wegen vormden samen het historische cultuurlandschap van Mierlo. De maatboeken van 1792 en 1810 en het kadaster van 1832 zijn belangrijke momentopnamen, maar geen tijdloze kaart van het dorp. Perceelsgrenzen, eigendom en gebruik konden veranderen. Historische buurtschapsnamen worden daarom niet als moderne scherp begrensde wijken behandeld.
Verbanden binnen de encyclopedie
Het dossier Het gehuchtenlandschap is via thematisch onderdeel met dit onderwerp verbonden. Historisch Mierlo bestond niet uit één compacte bebouwde kom.
Het dossier Deel 07 – Straten, buurten, gehuchten en veldnamen is via onderwerp met dit onderwerp verbonden. Deze deelpagina is de inhoudelijke hoofdingang van dit onderdeel van de Digitale Encyclopedie van Mierlo.
Bronnen en zekerheid
De onderbouwing combineert lokale historische publicaties. Tot de gebruikte bronlaag behoren Heemkundekring Myerle – Mierlose buurtschappen in 1840, Heemkundekring Myerle – Speciale uitgave brand Marktstraat 1921, Heemkundekring Myerle – Historische geografie Mierlo, Heemkundekring Myerle – Toponiemenonderzoek Mierlo en 4 aanvullende bronnen. Waar een oudere publicatie en recenter onderzoek van elkaar verschillen, krijgt de meest directe of methodisch sterkste bron voorrang. Onzekerheden over datering, locatie of interpretatie blijven expliciet zichtbaar.
Historische betekenis
Dit onderwerp krijgt zijn betekenis vooral in samenhang met de andere dossiers in de encyclopedie. Door gebeurtenissen, personen, gebouwen en locaties afzonderlijk te documenteren blijft de chronologie controleerbaar en wordt voorkomen dat verschillende perioden in één doorlopend verhaal worden samengevoegd.
Een grote woonconcentratie in 1840
De 353 inwoners die in 1840 onder Marktstraat werden geregistreerd maakten deze buurtschap tot een van de grootste woonconcentraties van Mierlo. Alleen Mierlo-dorp en ’t Hout telden meer inwoners. Dat cijfer onderstreept dat de term Marktstraat historisch een bredere nederzettingszone kon aanduiden dan alleen het huidige straatprofiel.
De bevolkingsgegevens kunnen verder worden verfijnd met het kadaster van 1832. Daarmee is te onderzoeken welke percelen bebouwd waren, welk gebruik omliggende gronden hadden en welke eigenaars aan het lint voorkwamen. Kadastrale leggers zijn vervolgens nodig om de negentiende- en twintigste-eeuwse ontwikkeling te volgen. Een huisnummer uit een latere periode kan immers niet zonder controle rechtstreeks op een perceel uit 1832 worden teruggeprojecteerd.
Breuklijnen in het straatbeeld
De brand van 1921 vormt een belangrijke breuk in de bebouwingsgeschiedenis van de Marktstraat, maar ook daarna veranderde het lint door nieuwbouw, winkels, verkeer en functiewijziging. Voor een historische straatreconstructie moeten daarom meerdere tijdlagen naast elkaar worden gezet. Dat voorkomt dat de situatie van 1840, 1921 en de naoorlogse periode tot één algemeen beeld van ‘de oude Marktstraat’ wordt samengevoegd.
Bronnen en achtergrond
In de bronlaag is dit artikel expliciet verbonden met Jean Coenen – Mierlo van Oorsprong tot Heden, Heemkundekring Myerle – Historische geografie Mierlo, Heemkundekring Myerle – Mierlose buurtschappen in 1840, Heemkundekring Myerle – Speciale uitgave brand Marktstraat 1921 en Heemkundekring Myerle – Historische Geografie op kaart. Die bronkoppeling wordt hier niet gebruikt om extra jaartallen of details te veronderstellen die niet in het bestaande dossier zijn onderbouwd. De uitbreiding legt vooral de herkomst en de samenhang van de bestaande kennis zichtbaarder vast. Wanneer bronnen verschillende soorten informatie bieden — bijvoorbeeld een archiefinventaris, lokale historische publicatie, officiële registratie of latere reconstructie — blijft het onderscheid tussen vastgelegd feit, interpretatie en lokale overlevering van belang.
Meer thematische verbanden
Historische aanbevelingen uit het bestaande kennisnetwerk. Canonieke relaties staan afzonderlijk onder “Verder ontdekken”.
- 't Hout
- Esdekken
- Gehuchtenkaart van 1840
- Historische perceelsstructuren
- Historische wandelkaart
- Hofgoed
- Kadaster 1832
- Mierlo-Dorp
- Oude boerderijen
- Oude hoeven
- Overakker
- Verdwenen wegen
- Bekelaar
- Loeswijk
- Commissie hulpverlening na de Marktstraatbrand van 1921
- Zwanenweijer
- Vaarle
- Berenbroek
- Historische geografie van Mierlo
- Brand aan de Bekelaar in 1893
- Marktstraat
- Broek
- Drama op ’t Broek van 10 oktober 1917
