Ga naar inhoud
Digitale Encyclopedie van Mierlo
Verken deze collectie in compacte pagina’s. Alleen de dossiers op deze pagina worden geladen.
Collectie
De grootste buitenkern ’t Hout was de historische benaming voor het latere Mierlo-Hout. In 1840 telde de buurtschap 63 huizen en 404 inwoners. Dat was bijna twintig procent van de totale bevolking van de gemeente Mierlo. Toponiemenonderzoek behandelt ’t Hout samen met Mierlo en ’t Broek als een van de grote historische ruimtelijke delen van […]
Grote oude bouwlandgebieden Rond historische nederzettingen op de Brabantse zandgronden lagen grotere akkercomplexen. Deze bouwlanden lagen doorgaans op relatief hoge en droge grond, dicht genoeg bij boerderijen om mest en gewassen te vervoeren. Door langdurige bemesting konden zulke akkers geleidelijk worden opgehoogd. In archeologische en cultuurhistorische bronnen worden deze oude bouwlanden vaak in verband gebracht […]
Hooi- en weilanden op natte gronden Beemden waren laaggelegen graslanden die vooral als hooiland of weiland werden gebruikt. Zij lagen vaak in beekdalen en andere natte delen van het landschap waar akkerbouw moeilijker was. Voor een gemengd boerenbedrijf waren beemden belangrijk. Hooi vormde wintervoer voor vee en graslanden boden seizoensweide. Onderdeel van historische geografie De […]
Kleine buurtschap met oude naam Bekelaar is een oude Mierlose plaatsnaam. Toponiemenonderzoek noemt middeleeuwse persoons- en plaatsvormen die met Bekelaar in verband worden gebracht, wat erop wijst dat de naam al lang vóór de moderne straatnaamgeving in gebruik was. In de volkstelling van 1840 telde Bekelaar 15 huizen en 90 inwoners. Daarmee was het een […]
Berenbroek Berenbroek krijgt een zelfstandig dossier omdat dit onderwerp een eigen, herkenbare plaats inneemt in de geschiedenis van Mierlo en onvoldoende zichtbaar wordt wanneer het alleen als detail in een groter overzichtsartikel staat. De afbakening is bewust smal gehouden: dit dossier behandelt de lokale functie, ontwikkeling en betekenis van het onderwerp, terwijl verwante thema’s via […]
Dikke cultuurlaag boven oudere bodem Op oude akkers van het Brabantse zandgebied ontstonden plaatselijk dikke humusrijke bovengronden die als esdek worden aangeduid. Zij werden gevormd door langdurige bemesting en ophoging van bouwland. Esdekken zijn zowel landbouwkundig als archeologisch belangrijk. De dikke laag kon oudere bewoningssporen afdekken en daardoor relatief goed conserveren. Archeologische verwachting De gemeentelijke […]
Een dorp met meerdere historische woonkernen Historisch Mierlo bestond niet uit één compacte bebouwde kom. Boerderijen en woningen lagen verspreid over verschillende buurtschappen en gehuchten, verbonden door zandwegen, kerkpaden en landbouwroutes. De volkstelling van 1840 biedt een bijzonder bruikbare momentopname van de ruimtelijke verdeling van Mierlo. De 2.070 inwoners woonden niet in één centrum, maar […]
Een momentopname van de gemeente De volkstelling van 1840 biedt een bijzonder bruikbare momentopname van de ruimtelijke verdeling van Mierlo. De 2.070 inwoners woonden niet in één centrum, maar waren verdeeld over acht genoemde buurtschappen. Mierlo-dorp telde 72 huizen en 466 inwoners; Overakker 29 en 185; Loeswijk 29 en 173; Bekelaar 15 en 90; Marktstraat […]
Organisatie: Heemkundekring Myerle. Gebruik: volkstelling 1840 per buurtschap: Mierlo-dorp, Overakker, Loeswijk, Bekelaar, Marktstraat, Broek, ’t Hout en Het Goor. Bronpagina: Hoe Mierlo haar grondgebied zag slinken. URL: https://www.heemkundekringmyerle.nl/img/Het_bekijken_waard/geschheeren/Mierlo_grondgebied.html
Heideschoor Heideschoor krijgt een zelfstandig dossier omdat dit onderwerp een eigen, herkenbare plaats inneemt in de geschiedenis van Mierlo en onvoldoende zichtbaar wordt wanneer het alleen als detail in een groter overzichtsartikel staat. De afbakening is bewust smal gehouden: dit dossier behandelt de lokale functie, ontwikkeling en betekenis van het onderwerp, terwijl verwante thema’s via […]
Een dorp dat uit meerdere kernen bestond Historisch Mierlo bestond niet uit één compacte bebouwde kom. Boerderijen en woningen lagen verspreid over verschillende buurtschappen en gehuchten, verbonden door zandwegen, kerkpaden en landbouwroutes. De volkstelling van 1840 onderscheidde Mierlo-dorp, Overakker, Loeswijk, Bekelaar, Marktstraat, Broek, ’t Hout en Het Goor. Samen telden deze buurtschappen 324 huizen en […]
Buurtschap in een nat landschap Het Goor was in 1840 een afzonderlijk genoemde Mierlose buurtschap. De volkstelling registreerde 25 huizen en 150 inwoners. De naam goor komt in Nederlandse landschapsnamen vaak voor bij natte of moerassige gronden. Dat past bij de ligging in de omgeving van beekdalen en laaggelegen gebieden ten oosten en zuidoosten van […]
Langgevelboerderijen in een agrarisch dorp Als voormalige agrarische gemeente kende Mierlo veel boerderijen. De cultuurhistorische inventarisatie noemt vooral het Brabantse langgeveltype: woon- en bedrijfsfuncties liggen daarbij onder één langgerekt dak en zijn vanaf de lange gevel bereikbaar. De meeste historische boerderijen waren sober uitgevoerd in baksteen en lagen dicht langs wegen of aan de rand […]
Historische geografie van Mierlo Historische geografie verbindt oude kaarten, kadastrale percelen, wegen, waterlopen, gehuchten en veldnamen met het huidige landschap. Voor Mierlo is het kadaster van 1832 een belangrijk ijkpunt, maar het onderzoek reikt verder terug via akten en heerlijkheidsarchieven en vooruit via latere topografische kaarten. Dit dossier beschrijft de methode en de lokale waarde […]
Het landschap opgedeeld in duizenden stukken Het agrarische landschap van Mierlo bestond uit een fijn netwerk van percelen met verschillende eigenaren en gebruiksvormen. Grenzen werden gevormd door sloten, wallen, paden, hagen of eenvoudig door overeengekomen meetpunten. Maatboeken uit 1792 en 1810 registreerden al eigendom en oppervlakte. Vanaf 1832 maakte het kadaster de percelen systematisch meetbaar […]
Geschiedenis terugleggen op het huidige stratenplan Een historische wandelkaart maakt zichtbaar waar verdwenen wegen, oude gehuchten, boerderijen, veldnamen en gebouwen in het huidige Mierlo lagen. Zo’n kaart is geen oorspronkelijke historische bron op zichzelf, maar een moderne reconstructie op basis van meerdere bronnen. De belangrijkste onderlaag is de kadastrale kaart van 1832. Daarboven kunnen gegevens […]
Een van de kasteelboerderijen Het Hofgoed was een boerderij aan de Kasteelweg die tot het historische bezit rond het Kasteel van Mierlo behoorde. Op de kadastrale kaart van 1832 stond de hoeve in bezit van baron M.G.K. van Scherpenzeel-Heusch. In de negentiende en twintigste eeuw wisselde het Hofgoed meerdere malen van eigenaar. In 1936 werd […]
De eerste uniforme kadastrale basis In 1832 werd het Nederlandse kadaster operationeel als uniform stelsel voor grondbelasting. Voor Mierlo zijn de eerste kadastrale kaarten en de Oorspronkelijk Aanwijzende Tafel daardoor een uitzonderlijk rijke momentopname. Per perceel werden onder meer nummer, ligging, oppervlakte, eigenaar, beroep, soort eigendom en gebruikscategorie geregistreerd. Daardoor is zichtbaar waar huizen, akkers, […]
Historische buurtschap Loeswijk behoort tot de oude buurtschappen van Mierlo. In de sectie-indeling van 1792 werd Loeswijk samen met Bekelaar als afzonderlijk gebied onderscheiden. De volkstelling van 1840 registreerde in Loeswijk 29 huizen en 173 inwoners. Van landelijke nederzetting naar onderdeel van het dorp Loeswijk lag in een agrarisch landschap van akkers, erven en verbindingswegen. […]
Meer dan alleen een straat In de volkstelling van 1840 werd Marktstraat niet alleen als straatnaam gebruikt, maar als afzonderlijke buurtschap. Er werden 47 huizen en 353 inwoners geregistreerd. Daarmee was Marktstraat in 1840 een van de grootste bevolkingsconcentraties binnen de gemeente Mierlo. Een agrarisch en sociaal lint De historische Marktstraat bestond uit woningen, boerderijen, […]
Historisch onderdeel van Mierlo Mierlo-Hout, vroeger vaak eenvoudig ”t Hout’ genoemd, behoorde eeuwenlang tot de parochie en later tot de gemeente Mierlo. De kern ontwikkelde zich echter dichter tegen Helmond aan dan Mierlo-Dorp. In de negentiende eeuw groeide een eigen kerkelijke en dorpsstructuur. De afstand tot Mierlo-Dorp en de sterkere dagelijkse oriëntatie op Helmond speelden […]
Boerderijtypen in een agrarisch dorp Mierlo kende tot ver in de twintigste eeuw een groot aantal boerderijen. Veel bewaarde voorbeelden behoren tot het Brabantse langgeveltype, waarin wonen, stal en bedrijfsruimte onder één lang dak zijn samengebracht. Boerderijen stonden niet willekeurig verspreid. Hun ligging hing samen met oude akkers, beemden, zandwegen en gehuchten. Daardoor zijn zij […]
Boerderij en land als één economische eenheid Een historische hoeve bestond niet alleen uit een boerderijgebouw. Tot de hoeve konden ook akkers, weilanden, beemden, heidegebruik en andere rechten behoren. Grote hoeven waren daardoor economische eenheden die generaties lang een vaste plaats in het landschap konden behouden. De Heren van Mierlo bezaten verschillende grote hoeven die […]
Oud buurtschap ten oosten van de kern Overakker is een oude Mierlose buurtschapnaam. In de administratieve indeling van 1792 vormde ‘Over ’t Akker’ een eigen sectie. De naam verwijst naar de ligging aan of voorbij een oud akkercomplex. Bij de volkstelling van 1840 telde Overakker 29 huizen en 185 inwoners. Daarmee was het een middelgrote […]
