Ga naar inhoud
Hoofdthema
Verken buurten, straten en historische geografie van Mierlo en ontdek hoe namen, grenzen, gehuchten en woongebieden zich ontwikkelden.
Samengestelde kennislaag
De grootste buitenkern ’t Hout was de historische benaming voor het latere Mierlo-Hout. In 1840 telde de buurtschap 63 huizen en 404 inwoners. Dat was bijna twintig procent van de totale bevolking van de gemeente Mierlo. Toponiemenonderzoek behandelt ’t Hout samen met Mierlo en ’t Broek als een van de grote historische ruimtelijke delen van […]
Nieuwe grens per 1 januari 1995 Na nieuwe discussies over de uitbreiding van Helmond bereikten Mierlo en Helmond in 1994 overeenstemming over de overdracht van Brandevoort. De grenswijziging ging op 1 januari 1995 in. Volgens CBS ging 480 hectare met 106 woningen en 358 inwoners van Mierlo naar Helmond. Lokale bronnen noemen een afgerond of […]
Grote oude bouwlandgebieden Rond historische nederzettingen op de Brabantse zandgronden lagen grotere akkercomplexen. Deze bouwlanden lagen doorgaans op relatief hoge en droge grond, dicht genoeg bij boerderijen om mest en gewassen te vervoeren. Door langdurige bemesting konden zulke akkers geleidelijk worden opgehoogd. In archeologische en cultuurhistorische bronnen worden deze oude bouwlanden vaak in verband gebracht […]
1 januari 1968 Per 1 januari 1968 ging Mierlo-Hout bestuurlijk over van de gemeente Mierlo naar Helmond. De juridische basis was de Wet van 27 september 1967 tot wijziging van de grenzen van Helmond en omliggende gemeenten en opheffing van Stiphout, gepubliceerd als Staatsblad 1967, 471. Die wet betrof een veel bredere regionale herindeling dan […]
Hooi- en weilanden op natte gronden Beemden waren laaggelegen graslanden die vooral als hooiland of weiland werden gebruikt. Zij lagen vaak in beekdalen en andere natte delen van het landschap waar akkerbouw moeilijker was. Voor een gemengd boerenbedrijf waren beemden belangrijk. Hooi vormde wintervoer voor vee en graslanden boden seizoensweide. Onderdeel van historische geografie De […]
Kleine buurtschap met oude naam Bekelaar is een oude Mierlose plaatsnaam. Toponiemenonderzoek noemt middeleeuwse persoons- en plaatsvormen die met Bekelaar in verband worden gebracht, wat erop wijst dat de naam al lang vóór de moderne straatnaamgeving in gebruik was. In de volkstelling van 1840 telde Bekelaar 15 huizen en 90 inwoners. Daarmee was het een […]
Berenbroek Berenbroek krijgt een zelfstandig dossier omdat dit onderwerp een eigen, herkenbare plaats inneemt in de geschiedenis van Mierlo en onvoldoende zichtbaar wordt wanneer het alleen als detail in een groter overzichtsartikel staat. De afbakening is bewust smal gehouden: dit dossier behandelt de lokale functie, ontwikkeling en betekenis van het onderwerp, terwijl verwante thema’s via […]
Van Mierloos agrarisch gebied naar Helmondse stadswijk Brandevoort was historisch een landelijk gebied binnen de gemeente Mierlo. Boerderijen, akkers en oude bewoningssporen bepaalden het landschap voordat grootschalige stadsuitbreiding in beeld kwam. In de jaren tachtig en negentig werd het gebied steeds belangrijker voor de uitbreidingsplannen van Helmond. In 1994 bereikten Mierlo en Helmond een overeenkomst […]
Straat met een sterke industriële geschiedenis De familie De Haes kocht op 20 maart 1916 grond aan de Brugstraat. Op 29 april verleende het Mierlose gemeentebestuur vergunning voor een mechanische weverij, met de eis dat de fabriek nog dat jaar in gebruik zou worden genomen. De Brugstraat werd in de twintigste eeuw vooral bekend door […]
Burgemeester Termeerstraat De Burgemeester Termeerstraat is binnen de ontwikkeling van Luchen een voorbeeld van een bestaande lijn in het landschap die bij moderne woningbouw niet volledig is verdwenen. Het gemeentelijke beeldkwaliteitplan voor deelgebied 3a beschrijft de straat als een oud straatlint tussen de Geldropseweg en het Eindhovensch Kanaal. Bomen, grotere kavels en doorzichten naar het […]
Organisatie: Canon van Mierlo. Type: lokaal Canonvenster / secundaire bron. Canonanker: 1968. Gebruik: woningwet, naoorlogse uitbreidingswijken, bevolkingsgroei en verandering van het dorpsbeeld. Bronkwaliteit: C. Redactioneel: Bouwfasen, plannamen en aantallen aan bestemmingsplannen en gemeentelijke dossiers toetsen. URL: https://canonvanmierlo.nl/tijdlijn/nieuwe-woningen-voor-nieuwe-inwoners
De Groene Gemeente van Mierlo De Groene Gemeente was een uitgestrekt gebied van gemeenschappelijke gronden tussen Mierlo, Lierop en Helmond. Het begrip ‘gemeente’ betekende hier niet de moderne bestuursgemeente, maar een gebied waarvan gebruiksrechten door een gemeenschap werden gedeeld. De historische Groene Gemeente was groter dan het huidige Groot Goor en omvatte ook zones die […]
De Torenakkers van Mierlo De naam Torenakker lijkt op het eerste gezicht naar één vanzelfsprekende akker bij een kerktoren te verwijzen, maar het Mierlose toponiemenonderzoek laat zien dat de werkelijkheid ingewikkelder is. In historische bronnen komt de benaming op meer dan één plaats voor. Daarmee is ‘de Torenakker’ een voorbeeld van een terugkerend probleem in […]
Dikke cultuurlaag boven oudere bodem Op oude akkers van het Brabantse zandgebied ontstonden plaatselijk dikke humusrijke bovengronden die als esdek worden aangeduid. Zij werden gevormd door langdurige bemesting en ophoging van bouwland. Esdekken zijn zowel landbouwkundig als archeologisch belangrijk. De dikke laag kon oudere bewoningssporen afdekken en daardoor relatief goed conserveren. Archeologische verwachting De gemeentelijke […]
Een dorp met meerdere historische woonkernen Historisch Mierlo bestond niet uit één compacte bebouwde kom. Boerderijen en woningen lagen verspreid over verschillende buurtschappen en gehuchten, verbonden door zandwegen, kerkpaden en landbouwroutes. De volkstelling van 1840 biedt een bijzonder bruikbare momentopname van de ruimtelijke verdeling van Mierlo. De 2.070 inwoners woonden niet in één centrum, maar […]
Een momentopname van de gemeente De volkstelling van 1840 biedt een bijzonder bruikbare momentopname van de ruimtelijke verdeling van Mierlo. De 2.070 inwoners woonden niet in één centrum, maar waren verdeeld over acht genoemde buurtschappen. Mierlo-dorp telde 72 huizen en 466 inwoners; Overakker 29 en 185; Loeswijk 29 en 173; Bekelaar 15 en 90; Marktstraat […]
Goormeesters van Mierlo De goormeesters of goorgesworenen waren functionarissen die toezicht hielden op het gebruik van de gemeenschappelijke gronden van Mierlo. Hun werk laat zien dat het beheer van weiden, turfgronden en andere gedeelde hulpbronnen niet vrijblijvend was. Waar veel gebruikers dezelfde gronden benutten, waren regels, controle en sancties nodig. De goormeesters vormden daarmee een […]
Grensbepaling van Mierlo in 1292 en 1296 De grensbeschrijvingen uit 1292 en 1296 behoren tot de vroegste documenten waarmee het territorium rond Mierlo concreter zichtbaar wordt. In een tijd zonder moderne kadastrale kaarten werden grenzen beschreven aan de hand van herkenbare punten in het landschap. Zulke documenten waren belangrijk voor rechtspraak, grondgebruik, belastingheffing en de […]
Grondbezit in Mierlo rond 1830 Rond 1830 werd eigendom steeds systematischer in kadastrale en hypothecaire administraties vastgelegd. Voor Mierlo is bij het BHIC een alfabetische naamlijst van grondeigenaren bewaard. Zo’n register biedt een directe mogelijkheid om personen en families te verbinden met percelen, hoeven, akkers, heide en andere onderdelen van het negentiende-eeuwse landschap. Wat de […]
Eeuwenlang opvallend stabiele grenzen De grenzen van Mierlo werden al in 1292 beschreven. Volgens lokaal historisch onderzoek bleven de hoofdlijnen daarvan vervolgens vele eeuwen vrijwel ongewijzigd. Rond 1900 omvatte de gemeente ongeveer 3.460 hectare. Dat oude grondgebied was aanzienlijk groter dan het gebied dat tegenwoordig als Mierlo binnen Geldrop-Mierlo herkenbaar is. Het omvatte onder meer […]
Publicatie: Helmonds Heem nr. 57, zomer 2022, beschikbaar via Heemkundekring Myerle. Gebruik: uitgifte en gebruik van de Groene Gemeente, goormeesters, keuren en breuken, grensgeschillen, turfwinning en historische kaarten. URL: https://www.heemkundekringmyerle.nl/publicaties/nieuwsbrief/2022/Helmonds%20Heem%2057%2C%20de%20groene%20gemeente.pdf
Gebruik: Lokale transcriptie en toelichting bij oude grensbeschrijvingen en de figuratieve kaart van 1706. URL: https://www.heemkundekringmyerle.nl/img/Het_bekijken_waard/geschheeren/heeren_2.html
Organisatie: Heemkundekring Myerle. Gebruik: lokale historische achtergrond en verschillende verklaringen voor de herkomst van de naam Mierlo. Redactioneel: naamverklaringen als hypotheses presenteren wanneer geen taalkundige consensus is aangetoond. URL: https://www.heemkundekringmyerle.nl/historie_mierlo.html
Organisatie: Heemkundekring Myerle / werkgroep Historische Geografie. Gebruik: digitale interactieve kaart op basis van het kadaster van 1832, gekoppeld aan object-, perceel- en later genealogische informatie. Redactioneel: digitale kaart is een onderzoekstoegang; voor juridische of exacte eigendomsclaims blijven minuutplan, OAT, leggers en akten de onderliggende bronnen. URL: https://www.heemkundekringmyerle.nl/Historische_geografie_Mierlo.html
